Söylem 5. Uluslararası Filoloji Sempozyumu, Isparta, Turkey, 7 - 09 May 2026, pp.1, (Summary Text)
FROM SINGULAR TESTIMONY TO RHIZOMATIC DISCOURSE:
Language, Memory and Shared Identity in Francophone African Writing
Abstract
Éloïse Brezault's Afrique: Paroles d'écrivains (2010) documents the poetic consciousness of a
generation through interviews with leading contemporary Francophone African writers. What defines
this generation is its collective rejection of the restrictive framework imposed by the "Francophone
literature" label, the burden of the "spokesperson for the people" role, and the expectations of Western
publishing markets, as writers claim their own individual voices. This paper analyses this collective
voice through the conceptual lens of the rhizome (Deleuze & Guattari) and Édouard Glissant's
Poétique de la Relation. This framework allows the writers strategies to be examined along three
thematic axes. In the dimension of language, French is not rejected as a colonial inheritance but
transformed from within, reshaped through vernacular speech, oral culture, and local vocabulary,
while some writers opt to return to their native languages altogether. In the dimension of memory,
historically traumatic events such as the Rwandan Genocide are conveyed through experimental
narrative forms that push literary language to its limits; fiction becomes not a means of denying
reality but of bearing it. In the dimension of identity, the writers embrace not a singular and
exclusionary identity rooted in either African or Western origin, but a rhizomatic one that crosses
borders, remains in constant dialogue with the Other, and holds plurality as its defining characteristic.
Read at the intersection of these three axes, Brezault's book emerges as a rich and polyphonic
cartography of the transformation currently underway in contemporary Francophone African writing.
Éloïse Brezault'nun Afrique: Paroles d'écrivains (2010) adlı yapıtı, çağcıl frankofon Afrika
yazarlarıyla gerçekleştirilen röportajlar aracılığıyla adeta bir kuşağın yazınsal bilincini belgeler
niteliktedir. Bu kuşağı tanımlayan şey, "Frankofon edebiyat" etiketinin getirdiği kısıtlayıcı çerçeveyi,
halkın sözcüsü görevinin yükünü ve Batılı yayıncılık piyasasının beklentilerini reddederek birer
bireysel yazar olarak özgün seslerini talep etmeleridir. Bu bildiri, söz konusu ortaklaşa sesi Gilles
Deleuze ve Félix Guattari'nin köksap (ing. rhizome) kavramı ile Édouard Glissant'ın Poétique de la
Relation adlı yapıtı çerçevesinde çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçeve, yazarların genel
amaçlarını üç izleksel eksen altında kavramayı sağlar. İlk olarak dil ekseninde Fransızca, bir sömürge
mirası olarak reddedilmek yerine içeriden dönüştürülmekte; sözlü ekin, konuşma dili ve yerel söz
varlığı aracılığıyla yeniden biçimlendirilerek kısmen sahiplenilmekte, kısmen de yerini ana dile
bırakmaktadır. Bellek ekseninde ise Ruanda Soykırımı gibi dile getirilmesi güç tarihsel örselenmeler,
yazınsal dilin sınırlarını zorlayan deneysel anlatı biçimleri aracılığıyla aktarılmakta; kurgu, gerçeği
örtmek için değil tam da taşıyabilmek için başvurulan bir araç haline gelmektedir. Kimlik ekseninde
ise bu yazarlar, Afrikalı ya da Batılı kökene bağlı tekil ve dışlayıcı bir kimlik yerine sınırları aşan,
ötekiyle sürekli etkileşim içinde olan ve çoğulluğu özsel biçimde içinde barındıran bir köksap
kimliğini benimser. Brezault'nun yapıtı bu üç eksenin kesişiminde, çağcıl frankofon Afrika
yazarlığının geçirdiği dönüşümün canlı ve çok sesli bir haritası olarak okunabilir.