Akademik Veri Yönetim Sistemi
39. Ulusal Nefroloji Kongresi, 32. Ulusal Nefroloji Hemşireliği Kongresi, Antalya, Türkiye, 9 - 13 Kasım 2022, ss.139, (Özet Bildiri)
EŞLER ARASI CANLI BÖBREK NAKLİ DENEYİMLERİ: NİTEL BİR ÇALIŞMA
Öykü Kara1, Rukiye İnal2, Kübra Gürcan2, Nilay Şimşek2, Ayfer Özbaş1, Burç Çağrı Poyraz3
1İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İstanbul
2İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, Genel Cerrahi Anabilim Dalı, İstanbul
3İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, İstanbul
Giriş: Böbrek nakli, alıcı bireye tedavi imkanı sağlarken, verici bireylerde yüke (kaybedilen iş, karşılanamayan giderler vb), duygusal zorluğa, psikolojik sorunlara ve daha yüksek hastalık riskine neden olabilmektedir. Bu durumların eşlerin refahı üzerine etkisinin olması muhtemeldir. Literatürde yer alan çalışmalarda, eşler arası organ nakillerinin sağ kalım, enfeksiyon, greft fonksiyon ve organ rejeksiyon oranları gibi materyalist sonuçları bildirilirken alıcı-verici bağının eş (karı-koca) olma durumuna göre bireylerin deneyimlerini ele alan nitel tasarımda çalışmaların kısıtlı olduğu görüldü. Bu fenomenolojik nitel araştırmada, alıcıverici bağı eş olan bireylerin deneyimlerini belirlemek amaçlandı.
Yöntemler: Araştırma gerekli izinler alındıktan sonra, bir üniversite hastanesinin organ nakli merkezinde Haziran-Temmuz 2022 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın örneklemini, araştırmaya katılmayı kabul eden, dahil edilme kriterlerine uygun 14 böbrek alıcısı ve eşleri ile birlikte 28 birey oluşturdu. Araştırmanın verileri, literatür doğrultusunda alıcı ve verici eş için ayrı ayrı oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formları ile derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak ve ses kaydı alınarak toplandı. Görüşmelerin eşler arasında aktarımı olmayacağına dair taahhüt verildi. Eşler arasında görüşme ile ilgili konu başlıkları ve düşüncelerin paylaşımının olmaması için görüşme randevuları ara verilmeden sıralı görüşme ile sağlandı. Görüşmeler ve çözümleme nitel araştırma deneyimi olan iki araştırmacı tarafından gerçekleştirildi. Verilerin çözümlenmesi kodlama ve içerik analizi yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi.
Bulgular: Araştırmaya katılan böbrek nakil alıcısı eşlerin %71.4’ü erkek, %28.6’sı kadındı. İçerik analizi sonuçları ile böbrek nakil alıcısı ve vericisi eşler için duygudurum, kişilerarası ilişkiler, aile süreçlerinde ve rollerinde değişim, organ naklinin anlamı ortak temaları belirlendi. Bu temalara ek olarak, böbrek nakil alıcısı eşlerden; böbrek vericisi eşe yönelik algı, sağlık sorumluluğu, böbrek nakil vericisi eşlerden; nakil sonrası erken dönemde iş gücü kaybı, sağlık algısı ve sağlık zorlukları temaları elde edildi.
Sonuç: Eşten canlı böbrek nakli fiziksel, emosyonel ve sosyal deneyimleri içerir. Araştırmadan elde edilen bulgular, böbrek nakil alıcısı ve vericisi eşlerin nakil öncesi ve sonrası tıbbi ve psikososyal süreci yönetebilmelerine, sağlık profesyonellerinin alıcı-verici bağı eş olan bireylerin nakil öncesi ve sonrası sürecini değerlendirmesinde, bireylere bakım ve destek sağlamasında önemli katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, transplantasyon, eşler arası böbrek nakli, böbrek nakli deneyimleri, nitel araştırma