Akademik Veri Yönetim Sistemi
İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa Yayınevi , İstanbul, 2023
Ahlak; bir toplumun doğru veya yanlış, iyi veya kötü olarak kabul edilen davranışlarını belirleyen yazısız kurallar
bütünü olarak tanımlanmaktadır ve toplumdan topluma değişiklik göstermektedir. Etik kavramı ise bireysel ve
toplumsal olarak kurulan ilişkilerin temelini oluşturan değerleri, normları, kuralları ahlaksal açıdan araştıran
bir ahlak felsefesi olarak tanımlanmaktadır. Ahlak kültürel değerler ve ideallerle ilgili nasıl davranılması
gerektiğine ilişkin yazılı olmayan standartları içerir. Etik ise soyut kavramlara dayalıdır ve bu kavramlardan ne
anlaşılması gerektiğini yazılı kurallarla tanımlamaya çalışır. Etik kuralların tıp etiği, hukuk etiği, eğitim etiği
gibi farklı alanlar için açık ve belirli bir şekilde evrensel ilkelerle oluşturulması beklenir. Öncelikli işlevi hizmet
ideallerini korumak olan meslek etiğinin en önemli etkisi, dünyanın her yerinde aynı meslekte çalışan bireylerin
bu davranış kurallarına uygun davranmalarının gerekliliğini ortaya koymaktır.
Eğitim öğretim alanındaki etik kurallar etkileşim bileşenine göre farklılık göstermektedir. Elbette bu kurallara
uygun davranmak bireylerin kendi ilkeleriyle daha anlamlı hale gelmektedir. Mesleki etik kurallarının yanı
sıra eğitimci, öğrenci, yönetici ve veli bileşenleri birbirleriyle etkileşime girer. Bu etkileşimlere bağlı olarak
geçerli olan kurallar doğal olarak farklılık göstermektedir. Burada evrensellik etik kodlarla sağlanmaktadır.
Meslekte evrensel doğruları ifade eden etik kodlar, bireysellikten ziyade kurumsallığı sağlar ve ilgili kurumun
hem yöneticilerinin hem de çalışanlarının mevcut ve olası davranışlarının nasıl olması gerektiği konusunda
yazılı olarak hazırlanır.
Temelde eğitimde etik alanına odaklanmış olan bu kitap dokuz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm; kariyer
planında yaşam boyu öğrenme ilkesini benimsemenin bireye olan faydaları, yaşam boyu öğrenmede etik
konusunun ne anlam ifade ettiği ve kariyerin gerektirdiği etik ilkelerin neler olduğu konusu “Yaşam Boyu Öğrenme,
Kariyer Ve Etik“ başlığı ile sunulmuştur. İkinci bölümde; eğitim kurumlarında bireylerin etik olarak sorgulanabilir
bir sorunla karşılaştığında nasıl karar verdiğine açıklama getirmek amacıyla “Eğitim Kurumlarını Etkileyen
Etik Karar Verme Modelleri ve Faktörler” başlığı yer almaktadır. Üçüncü bölümde; ülkemizde ve dünyada eğitim
kurumlarındaki etik kodlara ve uygulamalara yönelik yapılan çalışmalar taranarak, elde edilen verilerle anlamlı
bir farklılık olup olmadığının incelendiği “Dünyada Ve Türkiye Eğitim Kurumlarında Etik Uygulamalar” başlıklı
çalışma yer almaktadır. Dördüncü bölümde; üniversitelerde bireyler arası bu farklılığın benzerliğe dönüşmesi
ve örgütün başarısı açısından uyumlu bir çalışma ortamının sağlanması, ortaya çıkabilecek sorunlar karşısında
örgüt çalışanlarının çözüm mekanizması oluşturmalarına yardım ederek, çalışanların ortak bir paydada
buluşmasını sağlamak için büyük önem taşıyan etik iklim kavramı üzerinde durulan “Üniversiteler Ve Etik
İklimin Önemi” başlığı yer almaktadır. Beşinci bölümde; sağlık yönetimi eğitimcilerine rehberlik etmesi
amacıyla ülkemiz ve dünyadaki sağlık yönetimi programlarındaki mesleki etik eğitimin mevcut durumunu
ortaya koymak amacıyla yapılan alanyazın taraması “Sağlık Yönetimde Etik Eğitimi” başlığı ile yer almaktadır.
Altıncı bölümde; ülkemizde hemşirelik alanında lisans düzeyinde eğitim veren üniversitelerdeki etik eğitimi
konusundaki mevcut durumu ortaya koymak amacını taşıyan bu çalışmada, farklı üniversitelerdeki hemşirelerin
etik eğitimini hangi ders adlarıyla aldığı ve ders içeriklerinin farklılık gösterip göstermediğinin araştırıldığı bu
çalışma “Türkiye’de Hemşirelikte Etik Eğitiminin Genel Durumu” başlığı ile yer almaktadır. Yedinci bölümde;
özel eğitim gereksinimliler için bu alandaki etik araştırmaların neler olduğu konusunda alanyazın taraması
yapılmış ve bulguların ortaya koyduğu önemli noktalar belirlenerek, özel eğitim alanı aktörlerinden öğretmen,
yönetici ve karar vericilerin etik ilkelerinin oluşturulmasına, uygulanmasına ve ülke içinde yaygınlaşmasına
katkı sağlaması amacıyla hazırlanmış olan çalışma “Özel Eğitim Aktörlerinde Etik Ve Etik Davranışlar” başlığı
ile yer almaktadır. Sekizinci bölümde; eğitim materyallerinin hukuki niteliğinin ne olduğunun belirlenmesi,
bu kapsamda materyaller üzerindeki haklar ve materyallerin hukuka uygun kullanımı için uyulması gereken
kural ve ilkelerin tanımlandığı çalışma “Eğitim Materyallerinin Hazırlanmasında Etik Durumlar” başlığı ile yer
almaktadır. Dokuzuncu bölüm; alanyazın taraması yapılarak eğitim ve öğretim konulu etik ile ilgili lisansüstü
düzeyde yapılmış çalışmalardaki eğilimlerin tespit edildiği çalışma ise “Eğitim Ve Öğretim Konulu Etik İle İlgili
Lisansüstü Çalışmalardaki Eğilimler: Bir İçerik Analizi” başlığı ile yer almaktadır.
Bu kitabın konuyla ilgili olan ve konuya ilgi duyan herkese yararlı olması temennisiyle…