Akademik Veri Yönetim Sistemi
II. TOROS JEOLOJİSİ SEMPOZYUMU, Ankara, Türkiye, 28 - 30 Kasım 2022, ss.214-215, (Tam Metin Bildiri)
Toros kuşağındaki tektonostratigrafik istiflerde farklı yaşlarda boksit provensleri gelişmiştir.
Bunlardan Bolkardağı boksit provensi (BBP) Orta Toroslarda, Milas-Yatağan (Muğla) boksit
provensi (MYBP) ise Batı Toroslarda yer almaktadır.
Orta Toroslarda yer alan BBP’de Bolkardağı Birliği (BDB), Namrun Tektonik Dilimi (NTD) ve
Aladağ Birliğine ait istifler bulunmakta ve her üç tektonostratigrafik istifte boksit cevherleşmesi
gelişmiştir. BBP’deki cevherleşmeler Aaleniyen (Orta Jura) öncesinde, özellikle Geç Triyas yaşlı
kırıntılı (şeyl, pelitik kayaçlar) kayaçların lateritleşmesi sonucunda oluşmuş ve büyük ölçüde
karstik alanlara aktarılmıştır. Başlangıçta böhmitik bileşiminde olan BDB ve NTD’deki boksitler
Geç Kretase’de metmamorfizmaya uğrayarak diyasporitik bileşimli boksitlere dönüşmüştür.
Batı Toroslarda yer alan MYBP’deki cevherleşmeler Menderes Masifi (MM) ile Göktepe Napı
(GN)’nda yer almaktadır. Menderes Masifinde Orta-Geç Triyas yaşlı beyaz renkli rekristalize
kireçtaşlarının boşluklarında zımparataşı (korund) ve yine lokal de olsa Orta-Geç Triyas
yaşlı şistlerin üzerinde lateritik metaboksitler şeklinde gözlenmektedir. Göktepe Napı’ndaki
metaboksitler de beyaz renkli Orta-Geç Triyas yaşlı rekristalize kireçtaşlarının karstik tipte ve
sınırlı alanlarda ise Orta-Geç Triyas yaşlı şistlerde lateritik metaboksitler şeklinde gelişmiştir.
Göktepe Napı’nda metaboksitlerin tabanındaki birimlerde Orta-Geç Triyas yaşı elde edilmiştir.
MM’deki ve GN’deki metaboksitler Jura-Kretase yaşlı rekristalize kireçtaşları tarafından uyumsuz
olarak örtülmektedir. MM ve GN’deki metaboksitler BBP’deki boksitler gibi Orta Jura (?) öncesi
dönemde Geç Triyas yaşlı kırıntılı kayaçların (pelitik kayaçlar, şeyl) lateritleşmesi şeklinde
oluşmuş ve büyük büyük ölçüde karstik alanlara aktarılmıştır. MM daha yüksek sıcaklık ve basınç
koşullarında, GN ise daha düşük sıcaklık ve yüksek basınç koşullarında (mavi şist) metamorfizmaya
uğradığı düşünülmeketdir. Bunun sonucunda, her iki tektonostratigrafik istifte yer alan boksitler
metamorfizmaya uğrayarak MM’de zımparataşı (korund) GN’de ise diyaspora dönüşmüştür.
Bolkardağı boksit provensi ile Milas-Yatağan boksit provenslerindeki boksit ve metaboksit
cevherleşmelerinin içinde bulunduğu tektonostratigrafik istifler karşılaştırıldığında; her iki
provensteki boksitlerin Orta Jura öncesi dönemde Geç Triyas yaşlı şeyl ve pelitik kayaçların
lateritleşmesi ve büyük ölçüde karstik boşluklara aktarılması şeklinde oluştuğu tespit edilmiştir.