Sanat ve Denge

Creative Commons License

Özkul K., Oskay S.

EUROASIA CONGRESS ON SCIENTIFIC RESEARCHES AND RECENT TRENDS-VII, Baku, Azerbaycan, 7 - 08 Aralık 2020, ss.427-447, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.427-447
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

ÖZET

Algı ile kavram arasında bir bağlama aracı olan tasarım, önemsiz ayrıntılar yerine, önemli özelliklere ve konulara dikkat çekmektedir. Tasarımlar, öğrenmenin, eylemin ve sanatsal faaliyetlerin mimarı olan insanın hayal gücünü işletmektedir. Tasarımcı, kullandığı öğeler ile bir denge kurarak tasarım içinde kullanış biçimleri ile tasarımın etkisini ve gücünü artırmaktadır. Kompozisyonlarında kullandığı denge unsurları ile çağının sosyal ve ekonomik durumunu, kendi duygu, düşünce ve içyapısını yansıtır. Denge olan bir tasarımda; Kompozisyon prensipleri ile dengeyi oluşturan faktörlerin uyum içerisinde bulunması önemlidir. Birlik, çizgi, yön, biçim, ölçü, aralık, doku, renk, değer, hareket, ışık-gölge, gibi kavramlar bir arada kullanılmaktadır. Tasarımları tam ve uyumlu hissetmek adına,  dengeli olabilmesi için simetrik olma zorunluluğu yoktur.  Bu sadece nesnelerin, alanın ve rengin görsel ağırlığının eşit olarak dağıtıldığı anlamına gelmektedir. Denge olmadan bir tasarım kilitli, tutarsız ve rahatsız edici olarak hissedilmektedir.  Uygunluk veya zıtlığın egemenliği veya değişkenliği yolu ile karşıtları oluşturup, itme -çekme, kuvvet ve gerilimlerinin varlığına dayanarak da dengeyi sağlamak mümkündür. Sanatın görsel dilinde dengenin en önemli faktörlerinden biri de izleyen kişiye bağlı olarak gelişen, görsel idraktir. Bu da insana ve insanın içinde bulunduğu ruh durumuna bağlı olarak değişebilen bir denge yargısıdır. İnsan beyninin tamamen dışında olan ögesel kuvvetlerin güçleri karşıtlıkları da denge veya dengesizliğin temelini oluşturur. Gözü yanıltan biçim ve çizgi düzenlemeleri, psikolojide “illüzyon” olarak adlandırılmaktadır. Psikolojik denge de optik sanat etkili bir şekilde karşımıza çıkmaktadır. Bu makalede, sanat ve denge arasındaki bağlantı, sanatçının bir eseri yaparken denge konusunda neleri göz önünde bulundurduğu ve izleyiciye etkileri incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Sanat, Denge, Tasarım.