Akademik Veri Yönetim Sistemi
VIII. International Congress on Education and Social Sciences 20-23 July 2022 / Hatay/ VIII. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi 20-23 Temmuz 2022 / Hatay, Hatay, Türkiye, 20 - 23 Temmuz 2022, ss.93, (Özet Bildiri)
EVLİ BİREYLERİN STRESLE BAŞA ÇIKMA TARZLARI İLE DUYGUSAL ZEKA
DÜZEYİ VE BAĞLANMA STİLLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
Uzman ÇAĞLA FAHRİYE ÇAKMAK AKYÜZ
YILDIRIM REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
caglacakmak237@gmail.com
Dr. Öğretim Üyesi CENGİZ POYRAZ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA
caglacakmak237@gmail.com
Özet
Toplumsal yapının en önemli birimlerinden biri olarak ele alınan ve yaklaşık dört bin yıllık geçmişe sahip
olan evlilik kurumu, zaman içinde geçirdiği çeşitli sosyokültürel değişimlere rağmen günümüzde varlığını
sürdürmeye devam etmektedir. Son yıllarda oldukça artış gösteren boşanma oranları evliliğin sürdürülmesi
üzerinde etkisi olduğu düşünülen çeşitli değişkenlerin araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda evlilikte
bireylerin, maruz kaldıkları stresörlerle başa çıkarken kullandıkları stratejilerin çeşitli değişkenlerle birlikte ele
alınarak araştırılmasının önem arz ettiği düşünülmektedir. Bu araştırmanın amacı evli bireylerin stresle başa çıkma
tarzları ile duygusal zeka düzeyi ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Alanyazın taramasında
araştırmaya konu olan değişkenlerin bir arada incelendiği çalışmaya rastlanmamıştır. Bu noktada yürütülen
çalışmanın alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın çalışma grubunu, Bursa ilinde yaşayan ve
uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 402 evli birey (266 kadın, 136 erkek) oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel
tarama modelinde düzenlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Stresle Başa
Çıkma Tarzları Ölçeği” “Duygusal Zeka Özelliği Ölçeği-Kısa Form” ve “Yakın İlişkilerde Yaşantılar EnvanteriII” kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Standart Çoklu Doğrusal
Regresyon Analizi, Bağımsız Örneklemler için t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Yapılan araştırmada bağımlı değişken ve bağımsız değişkenler alt boyutlarıyla analiz edilmiş olup, ulaşılan
sonuçlar ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, stresle problem odaklı (iyimser yaklaşım,
kendine güvenli yaklaşım) başa çıkma tarzları ile duygusal zekanın tüm alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı
ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Yalnızca problem odaklı başa çıkma tarzlarından sosyal destek arama ile duygusal
zeka alt boyutlarından öz kontrol arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Stresle duygu odaklı (boyun eğici
yaklaşım, çaresiz yaklaşım) başa çıkma tarzları ile duygusal zekanın tüm alt boyutları arasında negatif yönlü
anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Problem odaklı başa çıkma tarzları ile bağlanma stillerinin tüm alt
boyutları (kaygılı bağlanma, kaçınmacı bağlanma) arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunurken; duygu
odaklı başa çıkma tarzları ile bağlanma stillerinin tüm alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu
bulunmuştur.
Araştırma bulguları dikkate alındığında, duygusal zekası yüksek olan ve güvenli bağlanan bireylerin stres
karşısında aktif (problem odaklı) başa çıkma stratejilerine yönelme eğiliminin yüksek olduğu, duygusal zekası
düşük olan ve güvensiz bağlanan bireylerin ise stres karşısında pasif (duygu odaklı) başa çıkma stratejilerine
yönelme eğiliminin yüksek olduğu çıkarımı yapılabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Evlilik, stresle başa çıkma tarzları, duygusal zeka, bağlanma stilleri