Türkçe Öğretmenlerinin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Yenilikçi Pedagojik Uygulamaları Arasındaki İlişki
Ana Dili Eğitimi Dergisi, cilt.14, sa.3, ss.576-594, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 14 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.16916/aded.1954631
- Dergi Adı: Ana Dili Eğitimi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.576-594
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmada, Türkçe öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ile yenilikçi pedagojik uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nicel araştırma stratejisi içerisinde yer alan tarama modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde görev yapmakta olan 203 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği (YZOÖ) ve Öğretmenler İçin Yenilikçi Pedagoji Ölçeği (ÖİYPÖ) kullanılmıştır. Veriler, SPSS 31 istatistik programı aracılığıyla betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı ile yenilikçi pedagojik uygulama düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu düzeylerin cinsiyet, yaş, kıdem ve öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği ancak yapay zekâ eğitimi alma durumuna bağlı olarak anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca yapay zekâ okuryazarlığı ile yenilikçi pedagojik uygulamalar arasında en yüksek “Kullanım”, en düşük “Etik” boyutlarında olmak üzere orta düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre yapay zekâ okuryazarlığının alt boyutları içerisinde yalnızca “Kullanım” boyutunun yenilikçi pedagojik uygulamaları anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin yapay zekâyı etkin ve işlevsel kullanabilme becerilerinin geliştirilmesinin eğitimde yenilikçi dönüşüm açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
This study aimed to examine the relationship between Turkish language teachers’ artificial intelligence literacy levels and innovative pedagogical practices. In line with this aim, a survey design within the quantitative research approach was employed. The participants of the study consisted of 203 Turkish language teachers working in various regions across Türkiye during the 2025–2026 academic year. Participants were selected using convenience sampling. Data were collected through a Personal Information Form, the Artificial Intelligence Literacy Scale (AILS), and the Innovative Pedagogical Practices Scale for Teachers. The data were analyzed using SPSS 31 statistical software, employing descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis. The findings revealed that teachers’ levels of artificial intelligence literacy and innovative pedagogical practices were generally high. It was determined that these levels did not differ significantly according to gender, age, teaching experience, and number of students; however, they differed significantly based on whether teachers had received artificial intelligence training. In addition, a moderate and positive relationship was found between artificial intelligence literacy and innovative pedagogical practices, with the strongest association observed in the “Use” dimension and the weakest in the “Ethics” dimension. According to the regression analysis results, among the sub-dimensions of artificial intelligence literacy, only the “Use” dimension significantly predicted innovative pedagogical practices. The study concludes that developing teachers’ ability to effectively and functionally use artificial intelligence is crucial for fostering innovative transformation in education.