Akademik Veri Yönetim Sistemi
Gendarmerie and Coast Guard Academy III. International Security Congress Criminalistics and Criminology Congress , Ankara, Türkiye, 28 - 29 Eylül 2023, (Yayınlanmadı)
Son yıllarda önemli bir küresel tehdit olarak
ortaya çıkan yeni nesil psikoaktif maddeler (NPS), halk sağlığı ve uyuşturucu
kontrolü çabalarında önemli zorluklar oluşturmaktadır. Bu çalışmada, NPS ile
ilişkili güncel küresel eğilimlere genel bir bakış sağlanması ve neden olduğu
potansiyel tehlikelerin ele alınması amaçlanmaktadır.
Kullanıcılar arasında, "tasarım uyuşturucular
(designer drugs)" veya "yasal kafa yapıcılar (legal highs)"
olarak da bilinen NPS, opioidler, uyarıcılar, kannabinoidler ve halüsinojenler
gibi geleneksel yasa dışı maddelerin etkilerini taklit eden, çok çeşitli
sentetik maddeleri ifade eden bir çatı terimdir. Bu maddeler tipik olarak
kimyasal yapıları değiştirilerek mevcut madde kontrol yasalarını atlatmak için
tasarlanmıştır. Üreticilerin yasal kısıtlamalardan kaçınmak için bu maddelerin
kimyasal yapısında sık sık küçük değişiklikler yaptığı bilinmektedir. Çevrimiçi
pazar yerleri, kripto para birimi işlemleri ve gizli nakliye yöntemleri,
küresel NPS pazarının büyümesini hızlandırmış ve yetkililerin bu maddeleri
etkili bir şekilde izlemesini ve yasalarla düzenlemesini giderek
zorlaştırmıştır. Dolayısıyla NPS, her kıtadan en az bir veya daha fazla
maddenin ele geçirildiğini bildiren 134 ülke ve bölgede küresel bir sorun
haline gelmiştir. 2022 yılı itibariyle Dünya çapında toplam 1.127 NPS rapor
edilmiştir. NPS'nin artan kimyasal çeşitliliği ve benzeri görülmemiş madde
sayıları, bu fenomen için yasa koyucular tarafından kapsayıcı kanunlar
oluşturulmasını, bilim insanları tarafından maddelerin analitik olarak tespit
edilmesini zorlaştırmaktadır. Genellikle birden fazla bileşen içeren bu
sentetik maddeler, önemli halk sağlığı sorunlarına sebep olmakla birlikte,
ekonomi ve güvenlik konularında da küresel bir tehdit oluşturmaktadır. NPS ile
ilişkili tehlikeler çok yönlüdür, örneğin, çoğu zaman satılan ürünün içeriğine
ve etkisine ilişkin güvenilir bilgilerin olmaması, kullanıcıların genellikle
tükettikleri maddelerin ve potansiyel yan etkilerinin farkında olmaması
nedenleri ile ciddi sağlık riskleri oluşturmaktadır. Bu akut sağlık risklerini,
zehirlenme, uzun vadeli sağlık sorunları, aşırı doz ve hatta ölüm
izleyebilmektedir.
Bu sorun ile mücadele edebilmek adına konuyu her yönüyle anlamak,
yeterli sağlık ve politika müdahaleleri için oldukça önemlidir. Dolayısıyla NPS
istismarı, Dünya’daki güncel eğilimlerini takip eden “erken uyarı sistemleri
(EWS)”, madde kullanımına bağlı ölüm verileri, acil servislere yatan hastaların
toksikoloji testleri, kolluk kuvvetlerinin operasyonları ile ele geçen maddeler
ve tedavi merkezlerine yatan hasta sayıları gibi pek çok belirteç yardımıyla
bütüncül olarak ele alınması gereken bir konudur. Bu nedenle, alanda çalışan
uluslararası kurum ve kuruluşların (Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı
İzleme Merkezi [EMCDDA], Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi [UNODC],
Uluslararası Narkotik Kontrol Kurulu [INCB] vb.) sağladığı güncel verilerin
takibi, ülkemize gelme potansiyeli taşıyan madde gruplarının önceden farkına
varılması ve erken önlem alınması adına oldukça önem taşımaktadır. Ayrıca, NPS pazarının küresel doğası, kolluk
kuvvetleri ve düzenleyici kurumlar arasında uluslararası iş birliği ve
koordinasyon gerektirir. Etkili bilgi paylaşımı, ortaya çıkan NPS erken tespiti
ve yasal önlemlerin zamanında uygulanması, bu maddelerin neden olduğu
zorlukları en aza indirgemek için oldukça kritiktir. Öte yandan kullanılan
madde türleri ile satış ve ticaret yöntemlerinin de ülkelere veya kıtalara göre
değişkenlik gösterdiği bilinmekte olup, bu durum sınır güvenliklerinin ve
ilgili kurumların da süreçte aktif rol oynamasını ve güçlü iletişimi
gerektirmektedir. Bu nedenle NPS tüketimini izlemek ve kullanımını azaltmak
için uluslararası iş birliği esastır.
New
psychoactive substances (NPS), which have emerged as a noteworthy global threat
in recent years, pose significant challenges to public health and drug control
efforts. This presentation aims to provide an overview of current global trends
associated with NPS and address the potential dangers it causes without
international cooperation.
NPS, also
known as "designer drugs" or "legal highs" among users, is
an umbrella term that refers to a wide variety of synthetic substances that
mimic the effects of traditional illicit substances such as opioids,
stimulants, cannabinoids and hallucinogens. These substances are typically
designed to circumvent existing substance control laws by altering their
chemical structure. Manufacturers are known to frequently make minor changes to
the chemical structure of these substances to avoid legal restrictions. Online
marketplaces, cryptocurrency transactions, and discreet shipping methods have
accelerated the growth of the global NPS market, making it increasingly
difficult for authorities to effectively monitor and regulate these substances.
NPS has therefore become a global problem, with 134 countries and territories
reporting seizures of at least one or more substances from every continent. As
of 2022, a total of 1.127 NPS have been reported worldwide. The increasing
chemical diversity and unprecedented number of substances of NPS make it
difficult for legislators to establish comprehensive laws for this phenomenon
and for the analytical detection of substances by scientists. These synthetic
substances, which usually contain more than one component, not only cause
significant public health problems, but also pose a global threat to economy
and security. The dangers associated with NPS are multifaceted, for example,
often due to the lack of reliable information regarding the constituents and
effects of the product sold, users are often unaware of the substances they
consume and their potential side effects, causing serious health risks. These
acute risks can cause poisoning, long-term health problems, overdose, and even
death.
In order
to combat this problem, understanding all aspects of the issue is very
important for adequate health and policy interventions. Therefore, NPS abuse is
an issue that needs to be addressed holistically with the help of many
indicators such as early warning systems (EWS), drug-related death data,
toxicology tests of patients hospitalized in emergency services, substances
seized by law enforcement operations, and the number of patients hospitalized
in treatment centers. For this reason, following up-to-date data provided by
international institutions and organizations working in the field (European
Monitoring Center for Drugs and Drug Addiction [EMCDDA], United Nations Office
on Drugs and Crime [UNODC], International Narcotics Control Board [INCB], etc.)
is very important to recognize substance groups in advance and take early
precautions. Additionally, the global nature of the NPS market requires
international cooperation and coordination between law enforcement and
regulatory agencies. Effective information sharing, early detection of emerging
NPS and timely implementation of legal measures are critical to minimize the
challenges caused by these substances. On the other hand, it is known that the
types of substances used and sales methods vary by country or continent, and
this requires border security and relevant institutions to play an active role
in the process and strong communication. Therefore, international cooperation
is essential to monitor NPS consumption and reduce its use.