Akademik Veri Yönetim Sistemi
Xth International Eurasian Educational Research Congress, Ankara, Türkiye, 8 - 11 Haziran 2023, ss.10-11, (Tam Metin Bildiri)
Problem
Durumu: Acil servisler her gün her saat aralıksız bir şekilde
ivedi ve ani durumdaki birçok hastanın süratli bir şekilde değerlendirildiği ve
tıbbi hizmetlerin verildiği özel birimlerdir. Bu süreçte durumu
daha acil olanlara gerekli olan tıbbi girişimlerin öncelikli olarak
sağlanabilmesi önemlidir. Önceliklendirme anlamına gelen triyaj; hastaların
acil servise başvurduğu anda kayıt işlemlerinden hemen önce gerçekleştirilmektedir.
Sağlık sisteminde triyaj ise; hastaneye başvuran hastaların, yaralıların tedavi
ve bakım ihtiyaçlarının aciliyetini belirlemek ve sıraya koymak, bunları önceliklendirmek
için kullanılmaktadır. Triyajı kısa sürede etkin şekilde yapmak, var olan kaynakları
doğru şekilde ve doğru zamanda kullanmayı amaçlamaktadır. İyi bir acil
hemşiresinin fiziki tanılama ve iletişim yeteneğinin kuvvetli olması, beraberinde
pek çok görevi sürdürebilmesi, öncelik belirleyebilmesi, çeşitli özelliklere sahip
sağlıklı/hasta ve ailesini etkili bir şekilde yönetebilmesi gerekmektedir. Bunu
sağlarken teorik ve pratik kabiliyetinin yanı sıra eleştirel düşünme, karar
verme, problem çözme, gereksinim belirleme, stres ve öfke kontrolü, zaman
yönetimi gibi üst düzey becerileri de kullanabilmelidir. Kamu
hizmetlerinin günden güne komplike hale gelen yapısının yanında bilgi ve
teknolojik yenilikler nedeniyle sürekli bir değişim ve yenilenme içinde bulunması,
hizmet öncesinde kazanılan bilgi, yetenek, tutum ve tecrübe eksik kalmaktadır.
Bu sebeple hemşirelerin değişmekte ve gelişmekte olan koşullarla paralel hizmet
içinde sürekli şekilde eğitim almaları gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Kompleks
birçok görevi yerine getiren acil servis hemşirelerinin ise, sürekli eğitim
etkinliklerinde yer alması bilimsel ve teknolojik gelişmelerle birlikte
bilginin hızla eskidiği ve hızla değiştiği bir sağlık bakım sisteminde bir
zorunluluktur. Hemşirelerin mesleki gelişimlerinin arttırılması, verilen bakım
hizmetinin kalitesinin yükseltilmesi başta olmak üzere hemşirelerin eğitim gereksinimlerinin
sürekli belirlenerek bu doğrultuda eğitimlerin planlanması, uygulanması ve
değerlendirilmesi gereklidir. Literatür incelendiğinde acil servis hemşirelerinin
triyaj durumlarını belirlemeye yönelik araştırmalar olmasına rağmen
hemşirelerin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesine ve aralarındaki ilişkiye yönelik
herhangi bir çalışmaya rastlanamamıştır. Acil servis birimlerinin sürekli
değişen ve gelişen bir çalışma ortamı olması nedeniyle bu alanlarda çalışan
hemşirelerin, hastaların bakım ve tedavi gereksinimlerinin karşılayabilmesi
için değişen/gelişen teknolojiye uyum sağlayabilmesinde sürekli eğitimlerin
oldukça önemli bir yeri bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlar; acil servis hemşirelerinin
sürekli eğitim etkinliklerinin planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde
kullanılması açısından oldukça önemlidir. Bu bilgiler ile yola çıkarak
araştırma, acil servis birimlerinde çalışan hemşirelerin triyaj karar verme
becerilerini ve acil servis birimlerine yönelik eğitim gereksinimlerini
belirlemek amacıyla gerçekleştirildi.
Araştırmanın
Yöntemi: Araştırma, İstanbul Avrupa yakasındaki devlet ve
eğitim araştırma hastanelerinde çalışan 239 acil servis birimi hemşiresi ile yapıldı.
Araştırmada “Bilgi Formu”, “Yarı Yapılandırılmış Soru Formu” ve “Triyaj Karar
Verme Envanteri” veri toplama aracı olarak kullanıldı. Araştırmada toplanan
verilerin analizi için SPSS 17.0 programı kullanıldı. Sonuçlar %95’lik güven aralığında,
anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Beklenen
Sonuçlar: Çalışmaya katılan acil servis birimi hemşirelerin yaş
ortalaması (yıl) 29,07±6,29, çoğunlukla kadın (%74,9) ve lisans mezunu idi
(%72,8). Çalışmaya katılan hemşirelerin çoğunluğunun eğitim ve araştırma hastanesinde
(%56,5), çoğunlukla üçüncü seviye acil servis birimlerinde görev aldıkları (%56,9),
mesleği (%65,3) ve acilde çalışmayı (%67,4) isteyerek seçtikleri bulundu. Hemşirelerin
çoğunluğunun katıldıkları sürekli eğitim programı olmadığı temel yaşam desteği,
ileri kardiyak destek, EKG değerlendirme ve ileri travma ve yaşam desteği, afet
planlama ve organizasyon, iletişim, stresle başetme konularında eğitim
gereksinimi duydukları saptandı. Araştırmaya katılan acil servis hemşirelerinin
triyaj karar verme envanterinden aldıkları puan (174,24 ± 22,99) ortalama değerin
üstünde çıktı. Triyaj karar verme becerileri üzerine cinsiyet, öğrenim
düzeyleri, kurum türü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı
saptandı. Hemşirelerin triyaj karar verme becerilerinin medeni durum, çocuk
sahibi olma durumu, çalışma yılı, kurumda çalışma yılı, acil servis biriminde
çalışma yılı, kadro türü, mesleği isteyerek seçme, çalıştığı birimi isteyerek
seçme, acil sertifikasına sahip olma, acilde çalışmaktan memnun olma, triyajda yeterli
olma, triyaj eğitimi alma, sürekli eğitim programına katılma, temel yaşam desteği,
ileri kardiyak destek, EKG değerlendirme, afet planlama ve organizasyon, ileri
travma ve yaşam desteği eğitimi gereksinimi olma durumlarına göre istatistiksel
olarak anlamlı farklılık oluşturduğu belirlendi. Sonuçlar hemşirelerin eğitim
gereksinimlerine yönelik planlanan hizmetiçi eğitimlerle triyaj karar verme
düzeylerinin yükselebileceğini gösterdi.
Kaynakça:
·
Alemdar, D. K., Özdemir, F. K., &
Tüfekci, F. G. (2015). Adaptation of the Triage Decision Making Inventory Into
Turkish: Validity and Reliability Study. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Dergisi, 4(4), 547–562.
· Durgun, H., & Kaya, H. (2018). The attitudes of emergency department nurses towards patient safety. International emergency nursing, (40), 29–32. https://doi.org/10.1016/j.ienj.2017.11.00
Kaya, H., & Yalniz, N. (2012).
Critical Thinking Dispositions of Emergency Nurses in Turkey: A Cross-Sectional
Study. Hong Kong Journal of Emergency Medicine, 19(3), 198–203.
https://doi.org/10.1177/102490791201900307
·
Mulyadi, M., Dedi, B., Hou, W.- L., Huang,
I.- C., & Lee, B.- O. (2022). Nurses’ experiences of emergency department
triage during the Covid- 19 pandemic in Indonesia. Journal of Nursing
Scholarship, (54), 15– 23. https:// doi:10.1111/jnu.12709
·
Oyur Çelik, Gülay ;Kıyan, Selahattin.
(2009). İzmir’de Çalışan Acil Servis Hemşirelerinin Eğitim Gereksinimlerinin
İncelenmesi. Turkish Journal of Emergency Medicine, 9 (2), 59–64.
· Reay, G., Smith-MacDonald, L., Then, K.
L., Hall, M., & Rankin, J. A. (2020). Triage emergency nurse
decision-making: Incidental findings from a focus group study. International Emergency
Nursing, 48, 100791. https://doi.org/10.1016/J.IENJ.2019.100791
· Reisi, Z., & Saberipour, B. (2019).
The level of awareness of the emergency department nurses of the triage
principles in teaching hospitals. Journal of Nursing and Midwifery Sciences,
6(3), 149–155. https://doi.org/10.4103/JNMS.JNMS
·
Sutriningsih, A., Wahyuni, C. U., &
Haksama, S. (2020). Factors Affecting emergency nurses’ perceptions of the
triage systems. Journal of Public Health Research, 9, 1808. https://doi.org/10.4081/jphr.2020.1808
·
T.C. Sağlık Bakanlığı Yataklı Sağlık
Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul Ve Esasları Hakkında
Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (20 Şubat 2018) Resmi gazete, sayı
30338.Erişim22.04.2021, https://shgm.saglik.gov.tr/Eklenti/15024/0/yatakli-saglik-tesislerinde-acil-servis
hizmetlerinin-uygulama-usul-ve-esaslari-hakkinda-tebligde-degisiklik-yapilmasina-
dair-tebligdocxpdf.pdf
·
Wolf, L., Delao, A. M. (2013). Identifying
the educational needs of emergency nurses in rural and critical access
hospitals. Journal of Continuing Education in Nursing, 44(9), 424–428. https://doi.org/10.3928/00220124-20130816-38
·
Zachariasse, J. M., Seiger, N., Rood, P.
P. M., Alves, C. F., Freitas, P., Smit, F. J., Roukema, G. R., & Moll, H.
A. (2017). Validity of the Manchester triage system in emergency care: A
prospective observational study. PLoS ONE, 12 (2), 1–14. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0170811
Anahtar
Kelimeler: Acil Servis, Eğitim Gereksinimi, Hemşirelik, Triyaj,
Karar Verme