Türkiye’deki 11, 13, 15 yaşındaki okul çocuklarının fiziksel etkinlik düzeylerinin demografik özellikler, beslenme alışkanlıkları ve hareketsiz yaşam davranışlarıyla ilişkisi


ERGİNÖZ E., ALİKAŞİFOĞLU M., ERCAN O., uysal ö., Ekici B., KAYMAK A. D., ...Daha Fazla

Türk Pediatri Arşivi, cilt.46, sa.1, ss.12-19, 2011 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin) identifier identifier identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 46 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2011
  • Doi Numarası: 10.4274/tpa.46.03
  • Dergi Adı: Türk Pediatri Arşivi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Science Citation Index Expanded (SCI-EXPANDED), Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.12-19
  • İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet

Özet

Amaç: Bu araflt›rman›n amac› Türkiye’de okula devam etmekte olan ergenlerin fiziksel etkinlik düzeylerinin demografik etkenler, beden kitle indeksi ve baz› sa¤l›k davran›fllar› ile iliflkisini saptamakt›. Gereç ve Yöntem: Bu çal›flmada kesitsel tan›mlay›c› ve çok uluslu “Health Behavior in School Aged Children (HBSC)” araflt›rmas›n›n Türkiye aya¤›na kat›lan ve 6., 8. ve 10. s›n›fa devam eden 11, 13 ve 15 yafl›ndaki ergenlerin verilerinin bir bölümü de¤erlendirildi. Veri çözümlemeleri 26 ildeki 82 ilkokulun 180 dersli¤inde 11 ve 13 yafllar›ndaki 3884 (1946 erkek, 1938 k›z) ve 83 lisenin 88 dersli¤inde 15 yafl›ndaki 1668 (901 erkek, 767 k›z) ö¤renci üzerinden yap›ld›. ‹statistiksel de¤erlendirmede ki-kare testi, faktör analizi ve lojistik regresyon analizi kullan›ld›. Bulgular: Ö¤rencilerin %20’si haftada en az yedi gün, günde en az bir saat herhangi bir fiziksel etkinlikte bulunduklar›n› bildirdi. Çok de¤iflkenli analizde (lojistik regresyon) fiziksel etkinlik ile erkek olmak, 15 yafl›na göre 11 yafl›nda ve 13 yafl›nda olmak ve akflamlar› arkadafllar› ile evin d›fl›nda zaman geçirmek aras›nda anlaml› iliflki bulundu. Beslenme davran›fllar› hem sa¤l›kl› hem de sa¤l›ks›z yiyecekleri az tüketenler esas al›narak incelendi¤inde, di¤er üç grubun (sa¤l›kl› yiyecek tüketimi s›k+sa¤l›ks›z yiyecek tüketimi seyrek olanlar; sa¤l›ks›z yiyecek tüketimi s›k+sa¤l›kl› yiyecek tüketimi seyrek olanlar; her iki tip yiyece¤i s›k tüketenler) esas gruba göre fiziksel etkinlik düzeylerinin daha fazla oldu¤u saptand›. Ç›kar›mlar: Bu araflt›rman›n sonuçlar› ülkemizde yaflayan ergenlerin fiziksel etkinlik düzeylerinin yetersiz oldu¤unu, özellikle k›zlar›n fiziksel olarak etkin olmad›¤›n›, ergenlerin beslenme al›flkanl›klar›n›n ve arkadafllar› ile geçirdikleri zaman›n fiziksel etkinlik düzeyleriyle iliflkili oldu¤unu göstermesi aç›s›ndan önemlidir. Etkin sa¤l›¤› koruma ve gelifltirme programlar› özellikle k›zlara odaklamal› ve ergenlerin beslenme al›flkanl›klar›n›n üzerinde durmal›d›r. Akranlar›n ergenlerin fiziksel etkinlik düzeylerinin art›r›lmas›nda önemli rol oynayabilecekleri de unutulmamal› d›r.
Aim: The aim of this study was to determine the relationships between physical activity level and demographic characteristics, body mass index and some other health behaviors in Turkish adolescents. Material and Method: The data presented in this study were a part of the Turkish data collected for the cross-sectional and international “Health Behavior in School-aged Children 2005/2006 study” which aimed to evaluate adolescents’ health and health behavior around Europe and North America. The data were collected from 3884 11 and 13 years of age (1946 males, 1938 females) students who attended 180 classes of 82 primary schools in 26 cities, and 1668 15 years of age (901 male, 767 female) students who attended 88 classes of 83 high schools in 26 cities. Statistical analyses were made by using chi square test, factor analysis and logistic regression analysis.Results: Twenty percent of the students reported that they were physically active at least 60 minutes a day every day a week. In logistic regression analysis being 11 and 13 years old, being male, spending four or more evenings with friends outside the home were found to be associated with being physically active. When the “eating both healthy and unhealthy foods less frequently group” was taken as the referans group, the other three groups (healthy foods frequently + unhealty foods less frequently; unhealthy foods frequently + healty foods less frequently; eating both healthy and unhealthy foods frequently) were more likely to be physically active than the reference group. Conclusions: The results of this study are important to show that physical inactivity is common among Turkish adolescents especially females. These results are also important to show that both eating habits and time spent with friends are related to physical activity of the adolescents. Effective health promotion programme, should be especially focused on females and emphasize the importance of adolescents’ eating habits. It should also be remembered that peers could play an important role to improve adolescents’ physical activity level.