Akademik Veri Yönetim Sistemi
Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.2025, sa.64, ss.2451-2475, 2025 (TRDizin)
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâ (YZ) farkındalığı ve kullanım eğilimlerini ölçmek
amacıyla dört boyutlu bir ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Ortaokul Yapay Zekâ Farkındalık ve
Kullanım Eğilimleri Ölçeği (YZFKÖ), 'YZ Temel Bilgi', 'YZ Kullanım Alanları', 'YZ Kaygı' ve 'YZ
Zorlanma' olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde literatür taraması,
uzman görüşlerine başvurma, pilot uygulama ile Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör
Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. AFA ve DFA sonuçlarına göre, ölçeğin dört faktörlü yapısı toplam
varyansın %52.050'sini açıklamakta ve uyum iyiliği indeksleri kabul edilebilir düzeydedir. (KMO = .924;
χ²/df = 2.057; CFI = .935; RMSEA = .043). Ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı tüm ölçek için α = .870
olarak belirlenmiş ve alt boyutlar için α değerleri .743 ile .914 arasında değişmiştir. Bu bulgular, ölçeğin
geçerli, güvenilir ve tutarlı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada geliştirilen ölçek, öğretmenlere,
eğitim programı geliştiricilerine ve eğitim politikacılarına, öğrencilerin yapay zekâ farkındalık ve
kullanım düzeylerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktadır.
This study aims to develop a four-dimensional scale to measure middle school students' awareness and
usage tendencies of artificial intelligence (AI). The Middle School Artificial Intelligence Awareness and
Usage Trends Scale (MSAIUTS) consists of the dimensions of AI Basic Knowledge, AI Usage Areas, AI
Anxiety, and AI Difficulty. During the development process of the scale, literature review, expert
opinions, pilot application, Exploratory Factor Analysis (EFA), and Confirmatory Factor Analysis (CFA)
were conducted. The results of EFA and CFA showed that the four-factor structure of the scale explained
52.050% of the total variance and that the goodness-of-fit indices were at an acceptable level (KMO =
0.924; χ²/df = 2.057; CFI = 0.935; RMSEA = 0.043). The Cronbach Alpha coefficient of the scale was
determined to be α = 0.870 for the entire scale, and the α values for the sub-dimensions ranged between
0.743 and 0.914. These findings indicate that the scale is a valid, reliable, and consistent measurement
tool. The scale developed in this study provides a valid and reliable tool for teachers, educational program developers, and education policymakers to measure students' awareness and usage levels of artificial
intelligence.