Akademik Veri Yönetim Sistemi
3.Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, cilt.55, sa.1, ss.155-172, 2020 (TRDizin)
Kompülsif satın alma davranışı geç dönem modernist toplumlarda sıkça görülen bir davranış
bozukluğudur. Bu davranışın dikkat çekici yönü tüketicilerde dayanılmaz ve dürtüsel satın alma arzusunu
istemsiz bir şekilde ortaya çıkarmasıdır. Kompülsif satın alma davranışını sergileyen bireyler bunu satın
alma neticesinde gerçekleşen alışveriş kaynaklı streslerini azaltmanın bir yolu olarak görmektedirler. Bu
grupta değerIendirilebilecek kişiler çoğunlukla alışverişten sonra stres düzeylerinde azalma yaşarken belli
bir süre sonra yaşanan bu doygunluk hissi yerini suçluluğa, sinirliliğe, mutsuzluğa veya satın alma
davranışından önceki duygu durumuna bırakmaktadır. Bu içsel döngü yeni bir alışveriş yapana kadar
devam etmektedir.
Bu çalışma, İstanbul metropolünde yaşayan kolayda örnekleme yöntemiyle seçilmiş X ve Y kuşaklarından
toplam 401 deneğe uygulanmıştır. Araştırma ölçeğine uygulana faktör analizi soncunda oluşan beş farklı
boyutun kampülsif satın alma davranış biçim ve düzeylerini açıklama oranı %59,85 olarak hesaplanmıştır.
Bu boyutlara uygulanan kuşaklar arası farklılıkların tespit edilmesine yönelik analizlere göre ise Kompülsif
satın alma davranışı boyutlarında “Alışveriş Sonrası Suçluluk” ve “Haz ve Eğlence Odaklı Harcama”
kuşaklara göre anlamlı farklılık göstermezken; kompülsif satın alma boyutlarından “Harcama Eğilimi”,
“İşlevsel Olmayan Harcamalar” ve “Harcama Zorunluluğu” istatistiksel açıdan anlamlı farklılık
gösterdiği tespit edilmiştir.