Akademik Veri Yönetim Sistemi
29.ULUSAL ERGONOMİ KONGRESİ, Çanakkale, Türkiye, 12 - 14 Ekim 2023, sa.169, ss.84, (Özet Bildiri)
Trakya bölgesinde 20000
kilometrekarelik bir alanda 300 bin direk, 20 bin kilometre elektrik hattı, 10
bini aşkın trafosu ile elektrik dağıtımı yapan bir işletmede, kesintisiz ve
kaliteli enerji sağlamak adına arızalara güvenli bir şekilde müdahale etmek büyük
önem taşımaktadır. Bu amaçla işlendirilen 230 arıza- bakım- onarım sorumlusu iş
sağlığı ve güvenliği (İSG) konularında düzenli olarak eğitilmekte ve
denetlenmektedir. Fakat 24 saatlik süre içerisinde herhangi bir zaman diliminde
ortaya çıkan elektrik arızalarını giderme sırasında çalışanlar sürekli denetim
ve gözetim altında tutulamamaktadır. Tüm
periyodik eğitim ve denetimlere rağmen sahada çalışanlar zaman zaman güvensiz
davranışlar sergileyebilmekte ve ağır kazalar yaşanmaktadır. Bu durum işletmede
saha uygulamalarında güvenli davranışlar sergileme adına çalışanları
yönlendirme, hataları, unutkanlığı ve dikkatsizliği engellemek için çalışma
sırasında güvensiz durumu ya da hareketi tespit edip çalışanı uyaran bir yapay zekâ
uygulaması geliştirilerek kazalar minimize edilmiştir. Elektrik dağıtım sektöründeki
havai hatlarda iş güvenliğinin sağlanmasında geliştirilen tam otonom ilk yapay zekâ
sistemi sayesinde, çok geniş bir alanda enerjinin sürekli ve sürdürülebilir
sağlanması daha pratik ve ekonomik hale gelmiştir. Enerji (elektrik dağıtım) şirketlerinde, arıza-bakım-onarım
çalışanları eklemli teleskopik platformlu araçların yardımıyla arızalara
ulaşmakta ve sorunu gidermektedir. Çalışanların güvenliği yanında özellikle
yerleşim alanlarına yakın bölgelerde çevredeki insanların güvenliği de büyük
önem taşımaktadır. Yapay zekâ uygulaması ile platformlu araçta arızaya müdahale
eden çalışanı, üç farklı noktaya yerleştirilen kamera ile takip ederek,
güvensiz yapılan uygulamalarda (enerjiyi kesmeden çalışma, topraklama yapmama,
kişisel koruyucu kullanmama vb.) sesli olarak çalışanı uyaran bir program ile
çalışanın güvenlik performansının yükseltilmesi amaçlanmaktadır. Gerçek zamanlı
izleme ve analiz yapma kabiliyetindeki bu sistemin maliyeti her araç için
ortalama 10000 dolar civarındadır. Geliştirilen bu proaktif sistem, işletmenin
sıfır kaza hedefine ulaşma, kaza başına ortalama 8,5 gün olan iş günü kaybını
(ölümlü ve uzuv kayıplı kazalar dahil) ortadan kaldırma gibi avantajlar
sağlamıştır. Bu çalışma, elektrik işleri
gibi çok tehlikeli işlerde, gözden uzak yerlerde, açık hava şartlarında gece
gündüz çalışan arıza- bakım- onarım çalışanlarının, daha güvenli çalışmalarına
olanak sağlayan ve ülkemizde faaliyet gösteren 21 elektrik dağıtım şirketindeki
16000 çalışanı doğrudan ilgilendiren güvenli bir alternatif olabileceğini
vurgulamaktadır.