Öz, Akran ve Eğitici Değerlendirmesinin Hemşirelik Öğrencilerinin Hasta Eğitimi Uygulamalarına Etkisi: Karma Araştırma Tasarımı
9. Ulusal Hemşirelik Eğitimi Kongresi, Aydın, Türkiye, 7 - 09 Ekim 2026, ss.134-136, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Aydın
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.134-136
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Amaç: Yapılandırılmış öz, akran ve eğitici
değerlendirme sürecinde hemşirelik öğrencilerinin hasta eğitimi
uygulamalarındaki değişimi incelemek ve öğrencilerin bu değerlendirme sürecine
ilişkin deneyimlerini ortaya koymaktır.
Yöntem: Araştırma, açıklayıcı sıralı karma
yöntem deseniyle 2025–2026 eğitim-öğretim yılında İstanbul’daki bir devlet
üniversitesinin hemşirelik fakültesinde yürütülmüştür. Nicel aşamaya
Hemşirelikte Eğitim dersini alan 102 dördüncü sınıf öğrencisi katılmıştır.
Veriler Öğrenci Bilgi Formu, Hasta Eğitimi Uygulama Ölçeği ve dokuz ölçütlü
Hasta Eğitimi Uygulama Becerisi Değerlendirme Formu ile toplanmıştır.
Öğrencilerin hasta eğitimi performansları iki kez değerlendirilmiştir. Her
değerlendirmede öğrencinin öz değerlendirmesine ek olarak, aynı performans iki
akran ve bir eğitici tarafından aynı yapılandırılmış ölçütler kullanılarak
değerlendirilmiştir. Nicel veriler parametrik olmayan karşılaştırma ve
korelasyon analizleriyle incelenmiştir. Nitel aşamada toplam 11 öğrenciyle iki
odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş; ikinci görüşmede bilgi tekrarının
belirginleşmesi üzerine ek görüşme yapılmamıştır. Nitel veriler tümevarımsal
içerik analiziyle çözümlenmiştir.
Bulgular: Hasta Eğitimi Uygulama Ölçeği toplam
puanı 172,24±20,61’den 197,15±12,57’ye yükselmiş; toplam puan ve tüm alt
boyutlardaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001).
İkinci değerlendirmede öz, iki akran ve eğitici değerlendirme puanlarının
tamamının ilk değerlendirmeye göre anlamlı düzeyde yükseldiği belirlenmiştir
(tümü p<0,001). Öz, iki akran ve eğitici değerlendirme puanları arasında her
iki değerlendirmede de anlamlı farklılık saptanmıştır. Bununla birlikte, ikinci
değerlendirmede öz değerlendirme ile iki akran değerlendirmesi arasında anlamlı
fark bulunmamıştır. Değerlendirme kaynakları arasında her iki değerlendirmede
de pozitif ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Nitel analiz sonucunda “İçsel
Bakış: Öz Değerlendirme”, “Yatay Bakış: Akran Değerlendirmesi”, “Uzman Bakışı:
Eğitici Değerlendirmesi” ve “Bütünleşik Öğrenme Döngüsü: Çok Kaynaklı
Geribildirimden Sürekli Gelişime” olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir.
Öğrenciler, öz değerlendirmenin öz farkındalık ve özgüvenlerini; akran
değerlendirmenin farklı bakış açılarından öğrenme ve işbirliğini; eğitici
değerlendirmenin ise daha önce fark etmedikleri gelişim alanlarını görmelerini
desteklediğini belirtmiştir. Bununla birlikte, eğitici tarafından gözlenmenin
bazı öğrencilerde değerlendirilme kaygısı oluşturduğu ifade edilmiştir.
Sonuç: Bulgular, yapılandırılmış öz, akran ve
eğitici değerlendirmelerinin kullanıldığı süreçte öğrencilerin hasta eğitimi
uygulamalarında gelişim gösterdiğini ve farklı değerlendirme kaynaklarının
birbirini tamamlayan öğrenme fırsatları sunduğunu göstermektedir. Nitel
bulgular, bu gelişim sürecini öz farkındalık, akrandan öğrenme, uzman
geribildirimi ve sürekli gelişim deneyimleriyle açıklamaktadır. Hemşirelik
eğitiminde çok kaynaklı değerlendirme süreçlerinin açık performans ölçütleri,
değerlendirici hazırlığı, destekleyici geribildirim ortamı ve değerlendirme
sonrasında yansıtma için yeterli zaman sağlanarak yapılandırılması
önerilmektedir.