Akademik Veri Yönetim Sistemi
19. Ulusal Psikoloji Kongresi, İzmir, Türkiye, 6 Eylül - 09 Aralık 2016, (Tam Metin Bildiri)
Barışı Konuşmak: Ortaöğretim Öğrencilerinde Barışın Sosyal Temsilleri
Sosyal temsil teorisi; kişinin bireysel tarihiyle beraber içinde yaşadığı grubun tarihini içeren, toplumun paylaşılan kodları üzerinden iletişim kurmaya yarayan bir değer sistemi, fikir ve pratikler bütününü kapsar (Sammut ve Howarth, 2013). Galtung’a göre barışın sosyal temsilleri ise pozitif ve negatif olarak ikiye ayrılır; barışın negatif sosyal temsili doğrudan savaşın olmayışını belirtirken pozitif barış temsili yapısal şiddetin olmadığı durumları, toplumsal eşitliği ve adaleti destekleyen faktörleri içerir (Gibson, 2012). Bu çalışmada barışın sosyal temsillerinin ortaöğretim öğrencileri tarafından nasıl inşa edildiği incelenmiştir.
Çalışmanın verilerine, 48 ortaöğretim öğrencisiyle yapılan toplamda 30 yarı yapılandırılmış (bireysel-odak grup) görüşme ile ulaşılmıştır. Önceden belirlenen görüşme soruları üç tema altında yer almaktadır: barış kavramı ve barışın yeri, barış ve sorumluluk, barış ve eğitim. Yapılan görüşmeler yazıya dökülmüş ve açık yaklaşım tekniğiyle tematik içerik analizine tabi tutulmuştur.
Analiz sonucunda; huzur teması altında barış farklılıklara saygı ve hoşgörü, farklılıkları değil ortaklıkları vurgulama ya da aynı olmak olarak konuşulmuştur. Düzen temasında barış, temelde kaosun yokluğu olarak inşa edilip insanların kendilerini kısıtlamaları, otorite tarafından sağlanan özgürlük ve ortak ahlaki değerlerin varlığıyla oluşmaktadır. Barış daha çok devletlerin sorumluluğunda ancak herkesin bireysel, kişilerarası ve toplumsal ilişkileriyle katkı sağlayacağı bir çabadır. Barış, negatif barış ve pozitif barış kavramlarıyla hem içinde hem dışında olunan bir kavram olarak inşa edilmiştir. Barıştan ziyade aktarılan savaş tarihinin olması ve hatta barışın kendine tarihsel olarak yer bulamaması ise barışı hafızasız kılmaktadır. Tüm bu temalarla barışın olabileceği, oldurulabileceği ve bunun için gösterilen çabadan vazgeçilmemesi gerektiği konuşulurken aslında saldırganlık, hırs, bencillik gibi insan doğasının parçası olarak gözüken özellikler ve kaynak paylaşımı dolayısıyla barışın mümkün olmadığı tartışılmıştır. Tespit edilen bu temalar üzerinde katılımcıların sosyal çevreleri ve görüşmelerin yapıldığı zaman diliminde ülkedeki sosyopolitik koşulların etkisinin olabileceği söylenebilir zira barışın işaret ettikleri, içinde bulunulan grubun özelliklerine göre şekillenebilir (Valsiner, 2013).
Anahtar Kelimeler: Sosyal temsil, tematik içerik analizi, barış
Kaynakça
Gibson, S. (2012). Social Representations of Peace and Conflict: Introduction to the Special Issue. Papers on Social Representations, 21, 1-8.
Sammut, G. and Howarth, C., (2013). Social Representations. T. Teo (Ed.) Encyclopedia of Critical Psychology içinde, (s. 1794-1798). New York: Springer-Verlag.
Valsiner, J., (2013). Creating sign hierarchies:?social representation in its dynamic context. Papers on Social Representations Peer Reviewed Online Journal . Volume 22, 16.1-16.32 ?ISSN 1021-5573. http://www.psych.lse.ac.uk/psr/