Bu çalışma, Türkiye’de palyatif bakım üzerine hemşirelikte yapılan lisansüstü tezleri incelemek ve kullanılan hemşirelik uygulamalarını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirildi. Retrospektif tanımlayıcı tipte gerçekleştirilen çalışmanın evrenini Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’ne kayıtlı olan, hemşirelik alanındaki tezler oluştururken, örneklemini ise, PRISMA kuralları kapsamında yapılan tarama sonucunda, hemşirelik alanındaki tezler içerisinden dahil edilme ölçütlerine uyan 2010-2022 yılları arasında 55 tez oluşturdu. Palyatif bakım üzerine hemşirelikteki ilk tezin 2010 yılına ait olduğu görüldü. Elde edilen tezlerden 13'ünün doktora (%23,6), 42'sinin yüksek lisans tezi (%76,4) olduğu, %60’ının 2019-2022 yılları arasında yayınlandığı, %92,8’inin nicel araştırma yöntemleriyle gerçekleştirildiği, bu tezlerin içerisinden %76.5'inde tanımlayıcı tasarımlardan en az birinin kullanıldığı ve %15,7’sinin randomize kontrollü deneysel çalışma olduğu görüldü. Ayrıca %36,4’ünün örneklemini palyatif bakım kliniklerinde çalışan sağlık personellerinin oluşturduğu, %72,7’sinde örnekleme yöntemi kullanılmadığı belirlendi. Hemşirelerin uyguladığı girişimler içerisinde; en çok palyatif bakım eğitimi, simülasyon eğitimi/ uygulaması, kuram-model temelli hemşirelik bakım uygulaması yer almaktadır. Ancak yenidoğan palyatif eğitimi, psikoeğitim, olgu yönetimi modelinin uygulanması, yüze fan uygulaması, kırmızı-beyaz ışık uygulamasının nadiren yer aldığı saptandı. Son yıllarda auriküler akupresür, aromaterapi masajı ve gevşeme egzersizi gibi tamamlayıcı uygulamaların olduğu görüldü. Palyatif bakım konusunda hemşirelikteki tez çalışmalarının son yıllarda artığı ancak çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde ve tanımlayıcı tipte olduğu, doktora düzeyinde sayıca yetersiz olduğu, palyatif bakım hemşireliğine yönelik kanıt sağlaması amacıyla randomize kontrollü müdahale çalışmalarının yapılmasının gerekliliği üzerinde durulmalıdır.
This study was conducted to examine the postgraduate theses on palliative care in nursing in Türkiye and to reveal the nursing practices used. The population of the retrospective descriptive study consisted of theses in the field of nursing registered in the National Thesis Center of the Council of Higher Education, while the sample consisted of 55 theses between 2010 and 2022 that met the inclusion criteria among the theses in the field of nursing as a result of the screening made within the scope of PRISMA rules. It was seen that the first thesis on palliative care in nursing was published in 2010. Of the theses obtained, 13 were doctoral (23.6%) and 42 were master’s theses (76.4%), 60% were published between 2019 and 2022, 92.8% were conducted with quantitative research methods, 76.5% of these theses used at least one of the descriptive designs and 15.7% were randomized controlled experimental studies. Additionally, it was determined that 36.4% of the theses were sampled by healthcare personnel working in palliative care clinics, and 72.7% did not use a sampling method. Among the interventions implemented by nurses; the most common ones were palliative care training, simulation training/practice, and theorymodel based nursing care practice. However, neonatal palliative education, psychoeducation, application of the case management model and face-to-face fan practice were rarely included. In recent years, complementary practices such as ear acupuncture, aromatherapy massage and relaxation exercise, as well as red-white light application, were observed. It should be emphasized that thesis studies in palliative care and nursing have increased in recent years, but mostly at the master’s level and descriptive type, the number of doctoral level studies is insufficient, and the need for randomized controlled intervention studies to provide evidence for palliative care nursing should be emphasized.
