Akademik Veri Yönetim Sistemi
IX. TURKCESS ULUSLARARASI EĞİTİM VE SOSYAL BİLİMLER KONGRESİ, İstanbul, Türkiye, 18 Mayıs - 20 Ekim 2023, ss.1-2, (Özet Bildiri)
Toplumsal travmalar, kuşaklararası travma geçişi ve kuşaklararası psikopatoloji aktarımı; dissoanaliz kuramının ve modern psikotravmatolojinin temel çalışma odakları arasında yer almaktadır. Hem bireysel travmalar hem de toplumsal travmalar maksimal oranda kuşaklararası eksende aktarılmakta ya da geçiş göstermektedir. Toplumsal travmalar; bireylerde ve uluslarda psikososyal, kültürel ve ekonomik dengesizliklere neden olan doğal ve/veya insan kaynaklı olumsuz yaşam olaylarıdır. Süreğen savaşlar, terör atakları, katastrofik soykırımlar ve doğal afetler, bireylerin ve toplumların ruh sağlığı üzerinde dissosiyojen etkilere neden olmakta hatta onların hem öznel hem de kolektif boyuttaki güvenlik algılarını zedelemektedir. Toplumsal travmalar ile ilişkili en temel savunma mekanizmalarının başında yer alan dissosiyasyon fenomeni, “kuşaklararası travma geçişi”ni ya da “kuşaklararası travma aktarımı”nı imkanlı kılabilmektedir. Kuşaklararası travma geçişi, benzer çocuk yetiştirme stillerini benimseyen ve uygulayan anne-babaların, çocuklarının ve torunlarının deneyimledikleri travmaların birbirine yakın oranlarda bulunmasıdır. Kuşaklararası travma aktarımı ise, bireysel ve toplumsal nitelikteki travmaların; bedensel, sözel ve narratif pratikler aracılığıyla diğer kuşaklara aktarılmasıdır. Kuşaklararası travma aktarımı çalışmaları, genellikle terörizm, savaş ve soykırım gibi bir topluluğun üyelerinin çoğunluğunu etkileyen toplumsal travmaların bu örseleyici olaylara maruz kalmamış sonraki nesillerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Dissoanaliz kuramı açısından savaşlar ve soykırımların etken ajanları, disfonksiyonel toplumlar ve disfonksiyonel nesillerdir. Bu çağdışı disfonksiyonel toplumlar ve disfonksiyonel nesiller, fonksiyonel olan çağdaş toplumlara ya da uluslara hem perseküte olarak hem de paranoid düşünceler geliştirerek onları yok etmek isterler. Olumsuz yaşam olaylarının psikotoplumsal dinamiklerini en iyi açıklayan teorilerden biri olan Öztürk’ün Dissoanaliz Kuramı’nda hem toplumsal travma fenomeni hem de kuşaklararası toplumsal travma aktarımı ve psikotoplumsal yansımaları ele alınmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal travma; dissosiyasyon; kuşaklararası travma aktarımı; kuşaklararası psikopatoloji aktarımı; modern psikotravmatoloji; dissoanaliz