Akademik Veri Yönetim Sistemi
5. Uluslararası 21. Ulusal Adli Bilimler Kongresi, Antalya, Türkiye, 10 - 13 Nisan 2025, ss.1-10, (Özet Bildiri)
Bitkisel ürünlerde beyan edilmemiş aktif maddelerle yapılan sahteciliğin küresel yaygınlığı, bitkisel bazlı ürünlerin artan popülaritesiyle birlikte artmıştır. Çok sayıda mağaza bitkisel ürünler pazarlamaktadır, ancak tutarlılık ve güvenliği garanti eden katı düzenlemelerin eksikliği vardır. Bitkisel tıbbi ürünler ilaç statüsünde olmadığından ruhsatlandırılması ve piyasaya arzı farklılık gösterebilmektedir. Son zamanlarda söz konusu ürünlere ait zehirlenmeler ve ilaç etkileşimlerinin neden olduğu istenmeyen ve beklenmeyen durumlar gözlemlenmektedir. Bu ürünlerin kolayca erişilebilir olması ve doğrudan kendi başlarına veya ilaç etkileşimleri yoluyla zehirlenme gibi beklenmedik olaylara neden olabilmesi çok endişe vericidir. Bu çalışmada, kurumumuza başvurarak şikâyete konu olmuş iki bitkisel üründe beyan edilmemiş etkin farmasötik maddelerin belirlenmesi amaçlanmıştır.. Bu bağlamda, söz konusu bitkisel ürünler için gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) ile sistematik toksikolojik analiz yapılmıştır.
Analizler sonucunda, bir örnekte beyan edilmemiş klometiazol (CML) ve venlafaksin (VEN) aktif maddeleri tespit edilmiştir. Kantitatif analize göre VEN konsantrasyonu 252,6 mg/kapsül olarak bulundu. Bu çalışma, sahte bir bitkisel üründe CML ve VEN aktif maddelerini tespit eden ilk çalışmadır. Diğer örnek piyasada epimedyumlu macun olarak da bilinen ve erkek cinsel hazzı arttırdığı düşüncesi ile ürün kullanımı sonucu gelişen toksik sendromun toksikolojik ve klinik durumu ilk defa belirlenmiştir.
Gelecekte büyük halk sağlığı sorunlarını önlemek için, terapötik iddialarla pazarlanan bitkisel ürünlerin üretimi, pazarlanması ve satışı için çeşitli düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tür ürünlere izin verilmeden önce toksikolojik analiz yapılmalı, kullanıcı profili oluşturulmalı ve kullanımları doktorlar ve/veya eczacılar tarafından kontrol edilmelidir. Bu, tüketici güvenliğini sağlayacak ve olası sağlık risklerini önleyecektir.