Akademik Veri Yönetim Sistemi
Nükleer Tıp Seminerleri, sa.6, ss.71-89, 2020 (Hakemli Dergi)
Günümüzde tıp ve endüstri alanında yaygın olarak kullanılan iyonize radyasyon, canlı dokudan geçerken enerjisinin bir kısmını ya da tamamını dokuya aktarır. Canlı organizmada düşük maruziyet dozlarından yüksek dozlara dek olası zararlı etkilere neden olur. Bunlar stokastik etkiler (kanser, mutasyonlar) ve deterministik etkilerdir (yeni ismi doku reaksiyonları, dermatit, katarakt gibi). Radyasyon çalışanlarının ve halkın radyasyon maruziyetinin olabildiğince düşük tutulması ve kabul edilebilir doz sınırları içinde kalması zararlı etkilerin önlenmesi açısından önemlidir. Uygulamalarda ulaşılabilir mümkün olan en düşük doz ve uygulanabilir mümkün olan en düşük doz prensipleri ile uluslararası ve ulusal atom enerjisi kurumları tarafından tanımlanan mesleki ve toplum için izin verilen doz limitlerine uyulmalıdır. Radyasyon alanlarında çalışırken maruziyet dozunu mümkün olduğu kadar azaltmak için radyasyondan korunma kurallarına uyulmalıdır. Radyasyon kazaları, radyoaktif maddelerin taşınması ve atıkların bertarafı (yok edilmesi) ise, çevre sağlığının korunması açısından önemli ve radyasyondan korunma kurallarına uyulmasını gerektiren özel durumlardır. Hedefe yönelik yeni radyofarmasötiklerin geliştirilmesi ile özellikle malign hastalıkların tedavisinde radyonüklitler sık uygulanmaktadır. Bu nedenle, özellikle yüksek doz radyonüklit tedavi uygulandıktan kısa süre sonra ölen hastalara yapılacak işlemlerde görevli hastane çalışanları için radyasyondan korunma önemlidir. Bu kılavuzda önce radyasyon ile ilgili kavramlar açıklanacak, ardından radyasyonlu uygulamalarda ulusal ve uluslararası radyasyondan korunma kuralları sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Radyoaktivite, radyasyon alanı,
radyasyondan korunma
Ionizing radiation which is widely used in the field of medicine and industry, and in scientific studies leaves some or all of its energy to the tissue as it passes through living tissue. It causes known possible harmful effects on living organisms, from low exposure doses to high doses. These are stochastic effects (cancer, mutations) and deterministic effects which are recently named as tissue reactions (such as dermatitis, cataracts). It is important to keep the radiation exposure of the radiation workers and the public as low as possible and to keep within the acceptable dose limits in order to avoid unknown harmful effects. Radiation risks to health are assessed by radiation absorbed dose, dose equivalent and effective doses. In routine daily practices, as low as reasonably achievable dose and as low as reasonably practible dose principles, and also, occupational and public permissible dose limits defined by international and national atomic energy agencies should be complied. Radiation protection rules should be followed to reduce an exposure dose as much as possible while working in the radiation areas. Radiation accidents, transportation of radioactive materials and radioactive waste disposal are important special issues for the protection of environmental health, and compliance with radiation protection rules are necessary. With the development of new targeted radiopharmaceuticals, radionuclide treatments are frequently applied in nuclear medicine clinics, especially in the treatment of malignant diseases. Therefore, radiation protection is an important issue especially for the hospital workers performing procedures to the patients who die shortly after administration of highdose radionuclide therapy. In this guide, the terms related to radiation will be presented at first, and then, the national and international radiation protection rules in radiation works will be given.
Keywords: Radioactivity, radiation area, radiation protection