Bir kadın sağlığı sorunu: Töre ve namus cinayetleri

Kaya H. D., ŞAHIN P.

İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, cilt.17, sa.2, ss.123-132, 2009 (TRDizin)

Özet

Kökeninde kural, kanun ve de sahiplenme yatan namus ve töre kavramları kadın sağlığını yakından ilgilendirmektedir. Toplum içinde insanların davranış, tutum, hatta algılama sınırları ve referans noktalarını da belirleyen törelerin, toplumsal düzeni sağlayıcı, bireyleri kaynaştırıcı, hayatı kolaylaştırıcı özelliklerinin yanı sıra kısıtlayıcı, baskıcı ve bazen acımasız ve hatta kişileri yasalara aykırı davranmaya zorlayan yönleri de vardır. Töreler toplumdaki tüm insanları etkilemesine rağmen genellikle mağdur olan, sağlığını ve hayatını kaybedenler kadınlardır. BM Nüfus Fonu'nun tahminlerine göre her yıl dünyada 5 binden fazla kadın namus gerekçesi ile öldürülmektedir. Özellikle feodal yapının gücünü koruduğu bölgelerde yaygın olan töre ve namus cinayetleri, toplumda kökleri çok derinlere uzanan cinsiyet ayrımcılığının en trajik sonucudur. Namus cinayetlerini oluşturan kültürel yapı, örf ve adetlere dayanmakta ve aile içindeki erkek egemen yapının sürdürülmesine hizmet etmektedir. Kadın bedeni üzerinden şekillenen, kadınlara daha pasif erkeklere daha aktif bir rol biçilen namus anlayışının Türkiye'de kadına yönelik şiddetin ve namus cinayetlerinin nedeni olarak gösterilebilir. Temel insan hak ve özgürlüklerinin bile bulunmadığı ortamlarda kadın sağlığından da söz etmek mümkün değildir. Mevzuatımızda yapılan son düzenlemelerle bu konuda önemli gelişmeler olsa da, uygulamada toplumsal zihniyet dönüşümünün tam olarak sağlanması için ulusal, uluslararası ve sivil toplum kuruluşlarının koordineli çalışması gerekir. Bu derlemenin amacı gerçekte bir kadın sağlığı sorunu olan töre ve namus cinayetleri konusunda durumu objektif olarak göz önüne sermek ve bu konu ile ilgili farkındalık kazandırmaktır.
Basically formed by the law and the possession, the custom and the honor concepts are closely related to women health. Even the customs affect every people in the society; those are the women who suffer, who lost their health or their life. According to UN's Population Fund over 5 thousand of women are killed for honor reasons. Especially in the regions where the feudal structure preserves its force, the extensively encountered custom and honor killings are the tragic result of the sexual discrimination, which has historical origins. The cultural structures, which create honor killings, are based of traditions serve for the continuation of the man dominant structure in the family. The honor concept, which is formed with the active role of the man and the passive role of the women, is shown as the reason of the violence against women and the honor killingsin the Turkey. It is impossible to talk about women health in a place where no basic human rights and freedom. Even if significant changes are realized with the changes realized in our regulations, to achieve the full social mindset transformation, the national, international and the non-governmental organizations have to work coordi-nately. The purpose of this review is really a women's health issues about the status of custom and honor killings unroll and the objectively about this issue is to gain awareness.