Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (UFBMEK 2024) , Edirne, Türkiye, 4 - 07 Eylül 2024, ss.1002-1003, (Özet Bildiri)
Gelişen Dünya’da bilim, teknoloji ve toplum ilişkisi günlük yaşantımızın en önemli parçaları haline gelmiştir. Bu sebeple fen teknoloji toplum ilişkisini kavrayan, sürdürülebilir kalkınma bilinciyle yaşam boyu öğrenen, araştıran, sorgulayan, tartışma becerisine sahip, fen okuryazarı bireylerin yetiştirilmesi önem kazanmaktadır. Bilim, toplumların ihtiyaçları doğrultusunda gelişmekte, toplumlar da bu gelişmelerin etkisiyle değişime uğramaktadır. Bu değişimler, birçok konu üzerinde tartışma ve ikilem ortamı oluşmasına sebep olmaktadır. Bilimsel bir temele dayanan toplum içinde sosyal, politik, etik ve ahlaki açıdan tartışma ortamı oluşturan bu konular Sosyobilimsel konular olarak ifade edilmektedir. GDO, biyolojik çeşitlilik, klonlama, aşılama, kök hücre, küresel ısınma, nükleer enerji santralleri ve alternatif yakıtlar gibi konular toplumu ilgilendiren sosyobilimsel konulardandır. Sosyobilimsel konuların öğretimi için tartışma ortamı yaratacak, öğrenene argumanlar oluşturarak görüşlerini ifade etmelerine fırsat oluşturacak ve konuya yönelik farklı sonuçlar çıkarabilecek sosyobilimsel konu temelli öğrenme ortamlarının oluşturulması çok önemlidir.
Fen Bilimleri Dersi Öğretim programının temel amaçlarından biri öğrencilere sosyobilimsel konularla ilgili muhakeme yeteneği, bilimsel düşünme alışkanlığı ve karar verme becerisi kazandırmaktır. Bu hedefe ulaşmak için en büyük görev fen bilimleri öğretmenlerine düşmektedir. Öğretmenlerin sosyobilimsel konular hakkında bilgi sahibi olmaları ve bu konularda bilinçli olmaları gerekmektedir. Çünkü toplumu oluşturacak olan, sosyobilimsel konular hakkında bilgi ve duyarlılık sahibi olacak, risk faktörlerinin farkında olan bireyleri öğretmenler yetiştirmektedir. Bunun yanı sıra sosyobilimsel konuların öğretiminde öğretmenlerin fen okuryazarı bireyler yetiştirerek öğrenmeyi kolaylaştırmaları için öğrenme ortamlarındaki sosyobilimsel konuların öğretimine yönelik eğilimleri önemlidir. Bu sebeple çalışmada sosyobilimsel konu temelli öğrenme ortamlarının, fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik bilişsel yapılarına, duyuşsal eğilimlerine ve bilimsel düşünme alışkanlıklarına etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Bu amaçla, çalışma kapsamında İstanbul İli Bahçelievler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı ortaokullarda görev yapan 25 fen bilimleri dersi öğretmenine uzaktan eğitim yoluyla toplam 7 hafta süresince haftada 2 ders saati olmak üzere eğitim verilmiştir. Eğitimin ilk bölümünde çeşitli sosyobilimsel konularla ilgili hem teorik bilgiler hem de bu konuların okul içi ve dışında uygulamaları ile ilgili uygulamalı bilgiler verilmiştir. Eğitimin ikinci bölümünde öğretmenler sosyobilimsel konulara yönelik etkinlikler geliştirmişlerdir. Eğitim sürecinde fen bilimleri dersi öğretmenlerinin çeşitli sosyobilimsel konularla ilgili temel bilgileri kazanmaları sağlanmış, etkinliklerin gerçekleştirilme sürecinde ise öğretmenlerin sosyobilimsel konu temelli öğrenme ortamları oluşturulmasına rehberlik edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Sosyobilimsel Konular Kelime İlişkilendirme Testi, Sosyobilimsel Konular Duyuşsal Eğilim Ölçeği, Bilimsel Düşünme Alışkanlıkları Ölçeği ve Sosyobilimsel Konuların Öğretimine Yönelik Görüş Formu kullanılmıştır. Çalışma sonunda verilen eğitimlerin, fen bilimleri dersi öğretmenlerini görev yaptıkları sınıflarında sosyobilimsel konu temelli uygulamaları etkili bir şekilde uygulamaya teşvik ettiği, öğretmenlerin sınıflarında öğrencileri ile birlikte sosyobilimsel konu temelli gerçekleştirdikleri uygulamalar ile sosyobilimsel konulara yönelik bilişsel yapılarının, duyuşsal eğilimlerinin ve bilimsel düşünme alışkanlıklarının geliştirilmesi yönünde olumlu katkılar sağladığı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sosyobilimsel Konular, Fen Bilimleri Öğretmeni, Bilişsel Yapı, Duyuşsal Eğilim, Bilimsel Düşünme Alışkanlığı