Tenofovir Altında Tekrarlayan Virolojik Kırılma Gelişen ve Entekavir ile Baskılanma Sağlanan Bir Kronik Hepatit B Olgusu

Kronik Hepatit B'de Güncel Perspektif, Muğla, Türkiye, 2 - 04 Ekim 2026, ss.76-77, (Tam Metin Bildiri)

Amaç: Tenofovir, yüksek antiviral etkinliği ve genetik bariyeri nedeniyle kronik hepatit B tedavisinde ilk seçenektir.

Tedavi altında beklenmeyen HBV DNA artışında tedavi uyumu, emilim, ilaç etkileşimleri ve antiviral direnç

değerlendirilmelidir. Bu bildiride, tenofovir disoproksil fumarat (TDF) ve tenofovir alafenamid (TAF) altında

tekrarlayan virolojik kırılma gelişen, entecavir (ETV) ile baskılanma sağlanan bir kronik hepatit B olgusu

sunulmuştur.

Olgu: Altmış bir yaşındaki kadın hastada 2019'da HBsAg pozitifliği saptandı. HBeAg negatif, anti-HBe pozitif, anti-

HDV ve anti-HCV negatifti. HBV DNA 57.000.000 IU/mL, ALT 70 IU/L, AST 45 IU/L idi. Biyopside histolojik

aktivite indeksi 7/18, fibrozis 2/6 saptandı. Aralık 2019'da TDF başlandı; 12. ayda HBV DNA 262 IU/mL'ye geriledi.

Ancak 18. ayda HBV DNA 1.135.828 IU/mL'ye, ALT 89 IU/L'ye, AST 62 IU/L'ye yükselerek virolojik kırılma ve

biyokimyasal alevlenme gelişti; tedavi uyumsuzluğu, emilim bozukluğu veya anlamlı ilaç etkileşimi saptanmadı. Yeni

nesil dizilemede genotipi D1 olarak belirlendi, ters transkriptaz bölgesinde L91I, H124Y, Y135S, Q215S ve N248H

değişiklikleri saptandı. Bu değişiklikler bilinen tenofovir direnç mutasyonları arasında değildi; algoritmik analizde

duyarlılık öngörülüyordu. Yirminci ayda TAF'a geçildi; HBV DNA 65 IU/mL'ye geriledi ancak saptanamaz düzeye

inmedi ve ikinci yılda 13.790 IU/mL'ye yükselerek ikinci virolojik kırılma izlendi. Eylül 2023'te ETV başlandı;

dördüncü ayda HBV DNA <10 IU/mL, AST 21 IU/L, ALT 22 IU/L ölçüldü. ETV üçüncü yılında HBV DNA halen

saptanamaz düzeyde, ALT 20-30 IU/L aralığındadır.

Sonuç: Alternatif nedenlerin dışlandığı bu olguda hem TDF hem TAF altında tekrarlayan virolojik kırılma gelişmesi

ve entekavire geçişle hızlı, kalıcı baskılanma sağlanması, tenofovire karşı klinik olarak anlamlı duyarlılık azalmasını

düşündürmektedir. Bilinen direnç mutasyonlarının saptanmaması, nadir veya henüz tanımlanmamış polimeraz

değişikliklerinin antiviral yanıta etkisini dışlamamaktadır. Açıklanamayan virolojik kırılma gelişen hastalarda

değerlendirme bilinen mutasyonlarla sınırlandırılmamalı, dizileme sonuçları klinik seyirle birlikte yorumlanmalı ve

yüksek genetik bariyerli alternatif bir antivirale geçiş düşünülmelidir. Doğrulama için fenotipik çalışmalar ve benzer

olgu bildirimleri gereklidir.

Anahtar Kelimeler: Kronik hepatit B, tenofovir, virolojik kırılma, antiviral direnç, entekavir