Bölüm 11- Yüksek Kaliteli Fidan Üretimi ve Başlıca Avrupa Ağaç Türlerinin Tesisi İçin En İyi Uygulamalar / Quercus frainetto Ten.
İklime Uyumlu Orman Restorasyonu ve Ağaçlandırma Projeleri için Rehber İlkeler, John A. Stanturf,Pedro Villar Salvador,Barbara Mariotti,Vladan Ivetić,Palle Madsen,Antonio Montagnoli,Enrique Andivia,Ieva Bebre,Anastazija Dimitrova,Marcin Klisz, Editör, Elsevier Science, Oxford/Amsterdam , Amsterdam, ss.619-623, 2025
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Mesleki Kitap
- Basım Tarihi: 2025
- Doi Numarası: 10.1016/c2023-0-52775-2
- Yayınevi: Elsevier Science, Oxford/Amsterdam
- Basıldığı Şehir: Amsterdam
- Sayfa Sayıları: ss.619-623
- Editörler: John A. Stanturf,Pedro Villar Salvador,Barbara Mariotti,Vladan Ivetić,Palle Madsen,Antonio Montagnoli,Enrique Andivia,Ieva Bebre,Anastazija Dimitrova,Marcin Klisz, Editör
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Macar meşesinin (Quercus frainetto Ten.) tohumla ve vejetatif çoğaltımı, fidan yetiştirme teknikleri ve araziye tesis uygulamalarını iklime uyumlu orman restorasyonu perspektifiyle ele almaktadır. Türün tohumları (palamutları) sonbaharda olgunlaşmakta, yüksek çimlenme kapasitesine sahip olmakla birlikte rekalsitran özellik göstermekte ve nem kaybına karşı hassasiyet sergilemektedir. Türkiye’de farklı orijinler arasında palamut büyüklüğü ve ağırlığı bakımından belirgin varyasyonlar bulunmaktadır. Çimlenme genellikle sonbaharda başlamakta, kök gelişimi kış aylarında duraklamakta ve ilkbaharda yeniden hızlanmaktadır. Erken dönemde su stresi, embriyo ölüm oranını önemli ölçüde artırmaktadır.
Macar meşesinin doğal gençleşmesi yavaş ve sınırlı olup, günümüzde çoğunlukla baltalık kökenli vejetatif yenilenme ile devam etmektedir; bu durum genetik çeşitlilik açısından risk oluşturmaktadır. Fidan üretiminde hem çıplak köklü hem de kaplı fidanlar kullanılabilmekle birlikte, kurak ve stresli sahalarda daha yüksek yaşama başarısı nedeniyle kaplı fidanlar önerilmektedir. Fidan morfolojisi açısından 1+0 yaşlı çıplak köklü fidanların, özellikle kurak ve yabancı ot rekabetinin yüksek olduğu alanlarda, 2+0 fidanlara kıyasla daha uygun olduğu belirtilmektedir.
Araziye tesis aşamasında Q. frainetto’nun su stresine dayanıklılığı, birlikte bulunduğu bazı türlere göre daha yüksektir. Ancak genç fidanlar otlatma ve kemirgen zararlarına karşı hassastır. Başarılı tesis için rekabet kontrolü, malçlama, sulama ve uygun dikim zamanı (sonbahar veya erken ilkbahar) kritik öneme sahiptir. Bu bulgular, Macar meşesinin iklim değişikliği koşullarında dayanıklı restorasyon ve ağaçlandırma projelerinde önemli bir tür olduğunu göstermektedir.
English Summary
This study presents a comprehensive overview of propagation, nursery cultivation, and field establishment practices for Hungarian oak (Quercus frainetto Ten.) within the framework of climate-adaptive forest restoration. The species produces recalcitrant acorns that mature in autumn and require careful handling to prevent moisture loss. Significant provenance-related variation exists in acorn size and weight across Türkiye. Germination typically begins in autumn under favorable moisture and temperature conditions, with root growth pausing during winter and resuming in spring. Early water stress during radicle development can result in high embryo mortality.
Natural regeneration of Q. frainetto is generally slow and limited, and current regeneration largely relies on coppicing, which may negatively affect genetic diversity. Seedlings can be produced as both bareroot and container stock; however, container-grown seedlings are recommended for dry and stressful environments due to higher survival rates. Morphological assessments indicate that 1+0 bareroot seedlings are often more suitable than 2+0 stock for reforestation, particularly on dry sites or under strong weed competition.
During field establishment, Q. frainetto exhibits higher tolerance to water stress compared with co-occurring species such as Acer pseudoplatanus and Castanea sativa. Nevertheless, young seedlings are highly vulnerable to browsing and rodent damage, necessitating effective protection measures. Successful establishment depends on appropriate competition control, mulching, irrigation during early years, and optimal planting periods in autumn or early spring. Overall, the species shows strong potential for use in climate-resilient forest restoration and reforestation projects across its native range.