Akademik Veri Yönetim Sistemi
56. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ankara, Türkiye, 18 - 20 Aralık 2020, cilt.31, ss.76, (Özet Bildiri)
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, hem yetişkinler hem de ergenlerde cinsiyet disforisini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan Utrecht Cinsiyet Disforisi Ölçeği (UCDÖ) Türkçe sürümünün geçerlik ve güvenilirliğinin yapılmasıdır. YÖNTEM: Bu çalışma, Mart 2018-Ocak 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen metodolojik tipte bir araştırmadır. UCDÖ’nün Türkçe formu, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Cinsiyet Disforisi polikliniğine cinsiyet geçişi için başvuran 236 trans bireyden (Trans kadın = 123, Trans erkek = 113) oluşan katılımcı gruba uygulanmıştır. UCDÖ’nün trans erkeklere uygulanan “kadından erkeğe” ve trans kadınlara uygulanan “erkekten kadına” olmak üzere iki formu bulunmaktadır. Her bir form 5’li Likert tipi 12 sorudan oluşmaktadır. Örnekleme alınacak kişi sayısı ölçek madde sayısının en az 10 katı olacak şekilde belirlenmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek için madde toplam puan korelasyonu, iç tutarlılık (Cronbach alfa) ve test-tekrar test korelasyonu kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmada Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri trans kadın grubunda 0,939, trans erkek grubunda 0,803 (her biri için; p<0,001) olarak tespit edildi. Her iki grubun faktör analizinde de 12 maddeyi kapsayan bir boyutlu yapı olduğu görüldü. Çalışmada UCDÖ puanlarındaki toplam değişimin trans kadın grubunda %74,40’ını, trans erkek grubunda %50,48’ini oluşturduğu gösterildi. Ölçekteki maddelerin madde-toplam korelasyon katsayılarının trans kadın grubunda 0,500-0,858, trans erkek grubunda ise 0,871-0,899 arasında olduğu saptandı. UCDÖ’nün Cronbach alfa katsayısı trans kadın grubunda 0,964, trans erkek grubunda ise 0,894 olarak tespit edildi. Çalışmaya dahil olan her iki gruptan 40’ar katılımcıya ölçek 3 hafta sonra tekrardan uygulanmıştır ve gruplar arasında UCDÖ toplam puanı açısından hem trans kadın hem de trans erkek gruplarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. SONUÇ: Yapılan istatistiksel analizlerin sonucunda, UCDÖ’nün trans kadın ve trans erkek gruplarında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu gösterilmiştir. Ölçek, hem yetişkin hem de ergenlerdeki cinsiyet disforisini değerlendirmek için Türkiye’de yapılacak araştırmalarda kullanılabilir.