Tektonik Kökenli Jeolojik Mirasın Korunmasının Afet Eğitimlerine Katkısı
Uluslararası Katılımlı 78. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Ankara, Türkiye, 13 - 17 Nisan 2026, cilt.78, sa.1, ss.343, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Cilt numarası: 78
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.343
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Yönetiminin önemi çok büyüktür. Risk yönetimi kentsel dönüşümden afet farkındalığı eğitimlerine kadar çok geniş bir yelpazeyi kapsar. Ancak özellikle eğitim seviyesi düşük toplumlarda yapılan çalışmaların büyük bir çoğunluğu boşa gitmektedir. Toplumu bilinçlendirmek amacıyla yapılan yüksek bütçeli projelerin çıktıları için, salonlarda kalabalık kitlelere slaytlar eşliğinde binlerce afet eğitimleri verilmiştir. Ancak yapılan eğitimler projenin amacına uygunluk açısından hedefine ulaşmış olsa bile eğitime katılanlar açısından bir yararı olmamıştır. Eğitimler yerinde göstererek yapılmalıdır. Türkiye’de yaşanan en büyük birkaç deprem arasında gösterilen 17 Ağustos 1999 depreminden sonra geriye tek bir delil kalmamıştır. Yaklaşık 4,5 metre atımın delili olan bükülmüş tren raylarının nerede olduğu bile belli değildir. Oysa bu tür örnekler toplumun afet farkındalığını artırmak için en az eğitimler kadar değerlidir ve çok da etkileyicidir. 6 Şubat 2023 tarihinde 11 ilimizde can ve mal kayıplarına yol açan depremlerden sonra yüzlerce deprem izi gözlenmiştir. Bu izlerin büyük bir kısmı silinmesine rağmen özellikle kayaçlarda ve raylarda olan izler varlıklarını korumaktadır. Tren raylarındaki bükülmelerin İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bahçesinde koruma altına alınmış olması kuşkusuz ki çok önemlidir. Ancak bu raylar AFAD bahçesinde değil de depremlerde büyük yıkımların meydana geldiği kentlerin meydanlarında sergilenmelidir. Topluma depremi anlatmanın en etkili yolu budur. Aynı yöntem yüzey kırklarının belirgin olduğu ve korunduğu noktalarda da yapılmalıdır. Bu izlerin her biri birer tektonik jeosittir ve korunmaları gereklidir. ProGeo tarafından önerilen 10 adet Jeosit grubundan beşincisi kıvrım ve fay gibi yapısal unsurların bulunduğu jeosit grubudur. Bu jeositler bilimsel olarak korunması gereken önemli doğal anıtlardır ve bilimsel değerleri çok fazladır. Ancak bunlar bilimsel değerlerinin yanı sıra topluma deprem gerçeğini unutturmayacak birer doğal kanıttırlar. Tüm deprem belgesinde saptanmış ve doğa tarafından yok edilmesi çok zor olan bu kanıtlar birer jeolojik miras unsuru olarak kayda geçirilmeli, koruma altına alınmalı ve toplumu eğitmek için kullanılmalıdır. Bu bildiride 6 Şubat depremlerinin doğa tarafından yok edilmesi mümkün olmayan kanıtlarını korumak için neler yapılması gerektiği ve bu kanıtların afet eğitimlerinde nasıl kullanılacağı tartışılacaktır. Bu korunmuş olan tektonik jeositler için hazırlanacak panolar, animasyonlar ve broşürler ile bu alanlarda çocuklara ve gençlere yönelik yapılacak doğa eğitimleri bu bölgedeki deprem tehlikesinin unutulmasına engel olacaktır. Anahtar kelimeler: Afet, deprem, fay, jeolojik miras, jeosit.
Risk management is extremely important in reducing the damage caused by natural disasters. Risk management covers a wide range of areas, from urban transformation to disaster awareness training. However, the majority of efforts undertaken in low-income communities are largely wasted. High-budget projects aimed at raising public awareness have resulted in thousands of disaster training sessions being delivered to large audiences in halls, accompanied by slides. However, although the training achieved its objective in terms of the project’s purpose, it was of no benefit to those who participated. Training should be delivered on site. Following the 17 August earthquake, which is among the largest earthquakes to have struck Turkey, not a single piece of evidence remains. The location of the bent train tracks, which are evidence of a 4.5-metre displacement, is not even known. Yet such examples are as valuable as educational programmes in raising disaster awareness within society and are also highly impactful. Following the earthquakes on 6 February 2023, which caused loss of life and property in 11 provinces, hundreds of earthquake traces were observed. Although most of these traces have been erased, those on rock and rails in particular remain intact. The preservation of bent railway tracks in the Ministry of the Interior, Directorate General for Disaster and Emergency Management (AFAD) garden is undoubtedly very important. However, these tracks should be displayed not in the AFAD garden but in the squares of cities where major destruction occurred during earthquakes. This is the most effective way to explain earthquakes to the public. The same method should also be applied at points where surface fractures are clearly visible and protected. Each of these traces is a tectonic geosite and must be protected. The fifth of the 10 geosite groups proposed by Progeo is the geosite group containing structural elements such as folds and faults. These geosites are important natural monuments that must be scientifically preserved and have great scientific value. However, in addition to their scientific value, they are natural evidence that will not allow society to forget the reality of earthquakes. All evidence identified in the earthquake documentation that is extremely difficult for nature to destroy should be recorded as elements of geological heritage, protected, and used to educate the public. This paper will discuss what needs to be done to protect the evidence of the 6 February earthquakes that cannot be destroyed by nature and how this evidence can be used in disaster educatio The panels, animations and brochures to be prepared for these protected tectonic geosites, and especially the nature education programmes to be conducted for children and young people in these areas, will prevent the earthquake hazard in this region from being forgotten.