Şems-i Tebrizî’den Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'na; Tasavvuf, Mimari ve Sembolik Motifler
All Sciences Academy, Konya, 2026
- Yayın Türü: Kitap / Mesleki Kitap
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.5281/zenodo.24147225
- Yayınevi: All Sciences Academy
- Basıldığı Şehir: Konya
- İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmada, Devletşah’ın Tezkiretü’ş-Şuarâ adlı eserinde yer alan anlatılar esas alınarak Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ile Şems-i Tebrizî arasındaki manevi ilişki, tasavvufî düşünce ve hakikat arayışı ele alınmaktadır. Şems-i Tebrizî’nin Mevlânâ üzerindeki dönüştürücü etkisi, kendisine atfedilen öğretiler ve Anadolu’da neşet eden tasavvufî gelenek çerçevesinde; zâhirî ilim ile bâtınî bilgi arasındaki bağ, mücâhede, riyâzet, mârifet, ilâhî aşk, ruh ve insanın hakikate ulaşma gayreti incelenmiştir. Araştırmada, söz konusu bu tasavvufî kavramların Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın mimari ve bezeme unsurlarında barındırdığı sembolik anlamlarla ilişkisi karşılaştırmalı ve yorumlayıcı bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Böylece tasavvuf düşüncesi ile mimari sembolizm arasında kurulabilecek muhtemel anlam ilişkilerinin tespiti amaçlanmıştır. Ayrıca kitapta Şems-i Tebrizî’nin hayatı ve vefatına dair farklı rivayetlere, Sultan Veled’in Mevlânâ sonrasındaki mürşidlik konumuna ve Selçuklu döneminin kültürel atmosferine yer verilmiştir. Bu rivayetler, dönemin tasavvufî çevresini anlamaya katkı sunan tarihî ve edebî tanıklıklar olarak ele alınmış; aktarımlar ile tarihsel veriler arasındaki hassas çizgi gözetilmiştir. Çalışmanın temel gayesi; Mevlânâ ile Şems-i Tebrîzî arasındaki manevi ilişkinin tasavvuf tarihindeki derinliğini ortaya koymak, aşk ve mârifet kavramlarının insanın manevi yolculuğundaki rolünü incelemek ve bu kavramları Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın mimari motifleri üzerinden okumaktır. Bu doğrultuda eser, tasavvuf, mimari ve sembolizm üçgenindeki ilişkiyi disiplinlerarası bir perspektifle mercek altına almaktadır.