Akademik Veri Yönetim Sistemi
Türkiye Psikiyatri Derneği 60. Ulusal Psikiyatri Kongresi’, Antalya, Türkiye, 30 Ekim - 03 Kasım 2024, ss.117, (Özet Bildiri)
Özet: Alternatif DSM-5 Kişilik Bozuklukları Modeli, geleneksel DSM sistemi içinde kategorik yaklaşımdan boyutsal çerçeveye geçişe örnek oluşturan köklü bir değişikliktir. Alternatif Model’in A Ölçütü, kendilik kimliği duygusunda bozulma (Self) ve etkili işlevsellik geliştirmede yetersizlik yaşanması ile belirli kişilerarası ilişkiler olmak üzere kişilik işlevselliğinin iki ana alanını kritik biçimde ön plana çıkartmaktadır. Şöyle ki; A modülünde orta düzey ve üstü işlevsellik bozulması saptanmaması halinde B modülünde tariflenen trait ve facetlerin değerlendirmesine geçilmemektedir. Kişilik İşlevselliğini değerlendirmek için geliştirilen araçlar arasında Kişilik İşlevselliği Düzey Ölçeği (LPFS) ve LPFS için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-AMPD Modül I), Kişilik İşlevselliği Düzeyi Öz Bildirim Ölçeği (LPFS-SR), Kiilik levsellii Dzeyi lei Kısa Formu (LPFS-BF 2.0), DSM-5 Kişilik İşlevselliği Düzeyi Anketi (DLOPFQ), Klinik Değerlendirme için Kişilik İşlevselliği Düzey Ölçeği (CALF) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme için Kişilik İşlevselliği DSM-5 (STiP 5.1) gibi ölçek ve yapılandırılmış görüşmeler bulunmaktadır. Bu ölçeklerden STIP 5.1, LPFS-BF 2.0 ve LPFS-SR gibi kişilik işlevselliği ölçüm araçlarının bazı Türkçe adaptasyon çalışmaları yanında, ICD-11 ile mukayeseli olarak psikometrik özelliklerinin incelendiği çalışmalar da yapılmıştır. Alternatif Model’e göre Kişilik İşlevselliğinin bu enstrümanlarla değerlendirilmesinde gerek orijinal gerekse Türkçe uyarlamaların eleştirildiği bazı hususlar vardır. Sözgelimi, teorik zeminin orijinal olmadığı, ağırlıklı olarak Big Five Inventory- Büyük Beşli ile paralel gittiği, klinisyenlerin alışkın olduğu kategorik değerlendirmeye göre daha karmaşık olup yeni eğitim gerektirmesinin bu modelin uygulamaya girmesinde sorun yaratacağı vurgulanmıştır. Ayrıca bu araçlardan bazılarında belirlenen eşiklerin keyfi olması ve normal davranışların patolojik olarak değerlendirilmesi riski içerdiği de bildirilmiştir. Batılı bağlamlarda geliştirilen ölçeklerin diğer kültürlere uygulanmasının sorun yaratabileceği ve aşırı tanı riskleri de dikkatle değerlendirilmesi gereken diğer sorunlardır. Bunun dışında özellikle CALF için geliştirilme aşamasında transparan olunmaması gibi konular gündeme gelmiştir. Alternatif Model’in kişilik bozukluğu işlevselliği değerlendirmesi uygulamada birtakım zorluklar taşısa da sunduğu fırsatlar umut vericidir. Bu panel sunumunda, kişilik işlevselliği değerlendirilmesinde boyutsal yaklaşım hakkında mevcut tartışmaları derinleştirip gelecek araştırmaların önünün açılması amaçlanmıştır. Ayrıca Türkçe uyarlaması yapılmış Kişilik İşlevselliği ölçeklerinin detaylı psikometrik özelliklerini sunmak suretiyle ülkemiz klinisyenlerine tanıtılması ve böylelikle kullanımlarının yaygınlaştırılması da bir diğer amaçtır. Kaynaklar: 1. Monaghan C, Bizumic B. Dimensional models of personality disorders: Challenges and opportunities. Front Psychiatry. 2023 Mar 7;14:1098452. 2. Gandur T, Kişilik işlevselliğini değerlendirmeye yönelik üç ölçüm aracının (STIP 5.1, LPFS-BF 2.0, SIPP-SF) Türkçeye uyarlama çalışması. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı Tez Danışmanı Prof. Dr. Çiğdem Dereboy, 2023 Tez No: 793871 3. Yaman Özcan B. Türkçe Kişilik İşlevselliği Düzeyi Özbildirim Ölçeği Geçerlik- Güvenirliği Ve Birinci Eksen Tanılar İle İlişkisinin İncelenmesi Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı Ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Tez Danışmanı Prof Dr Numan Konuk 2023