Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Akif Yalçın
Danışman: Erdinç Öztürk
Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, hem ebeveynlerin çocuk yetiştirme stilleri ve sürekli öfke-öfke ifade tarzları ile çocuktan ebeveyne şiddet arasında ilişkiyi incelemek hem de çocuktan ebeveyne şiddet bildiren anne-babaların umutsuzluk ve depresyon düzeylerini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda doktora tez çalışmamız, kolayda örnekleme yöntemi ile seçilmiş İstanbul'da yaşayan 12-18 yaş aralığında en az bir çocuk sahibi olan 260 anne ve 200 baba ile yürütülmüştür. Çalışmamızda, ebeveynlerin demografik bilgilerine, çocuklarının bireysel özelliklerine ve evlatlarıyla ilişkilerine dair soruların yer aldığı 34 sorudan oluşan Kişisel Bilgi ve Aile Dinamikleri Formu, Ebeveyne Yönelik Şiddet Davranışları Görüşme Formu (EYŞDGF), Anne Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği (SÖÖTÖ) kullanılmıştır. Doktora tez çalışmamızda çocuktan ebeveyne; psikolojik şiddet %32,2, ekonomik şiddet %9,1, fiziksel şiddet %5,4 oranında iken, çocuktan ebeveyne şiddetin herhangi bir türüne maruz kalma oranı ise %34,1'dir. Çocuklarından şiddet gören ebeveynlerin, çocuklarından şiddet görmeyen ebeveynlere göre daha fazla umutsuzluk, depresyon ve sürekli öfke yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Çocuklarından şiddet gören ve görmeyen ebeveynlerin Anne Baba Tutum Ölçeği alt boyutlarından aldıkları puanların istatiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Ancak cinsiyet açısından yapılan istatiksel analiz sonucuna göre çocuklarından şiddet görmeyen anneler, çocuklarından şiddet gören annelere göre aşırı hoşgörülü ebeveyn tutumunda daha yüksek puan almışken, çocuklarından şiddet gören anneler, çocuklarından şiddet görmeyen annelere göre baskıcı-otoriter tutum boyutunda daha yüksek puan almıştır. Çocuklarından şiddet görmeyen babalar, çocuklarından şiddet gören babalara göre sadece aşırı hoşgörülü tutum boyutunda istatiksel açıdan daha yüksek puana sahiptir. Çocuklarından şiddet gören ebeveynler, çocuklarından şiddet görmeyen ebeveynlere göre evlatlarına daha fazla fiziksel ve duygusal şiddet uygulamıştır. Çocuktan ebeveyne şiddet bildiren ebeveynlerin çocukları, şiddet görmeyen ebeveynlerin çocuklarına göre anlamlı düzeyde daha fazla; çevresindeki eşyalara ve kendisine fiziksel zarar verdiği, alkol/maddeyi kötüye kullandığı, okulda disiplin cezası aldığı ve şiddet içerikli dijital oyunlar oynadığı belirlenmiştir. Ayrıca çocuklarından şiddet gören ebeveynler, çocuklarından şiddet görmeyen ebeveynlere göre anlamlı düzeyde daha fazla eşleri ile çocuğun eğitimi ve disiplini konusunda uyumsuzluk yaşamaktadır. Sonuç olarak ülkemizde çocuktan ebeveyne şiddet konusunda hem ebeveynlerle hem de çocuklarla nitel ve nicel çalışmaların arttırılması, resmi belgelerde ya da raporlarda bu şiddet türünün tanımına yer verilmesi ve bu konuda çalışan uzmanların bilinçlendirilmesi çocuktan ebeveyne şiddet olgusuna dair farkındalığın artmasına katkı sağlayacaktır. Çocuktan ebeveyne şiddetin önlenmesine yönelik erken müdahale ve destek çalışmalarının resmi kurumlar ve sivil toplum örgütleri ile birlikte koordineli bir şekilde yapılması öncül bir öneme sahiptir.