Suriyeli göçü bağlamında sosyal hizmetlerin sivil örgütlenmesi ve işleyişi: İstanbul'daki gönüllü kuruluşlar üzerine bir karma yöntem araştırması


Creative Commons License

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENVER MENGÜ

Danışman: Ömer Miraç Yaman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Suriye'de çıkan iç savaşın akabinde Suriye'den komşu ülkelere doğru büyük bir göç dalgası başladı. İlk dalgasıyla 2011 yılının Nisan ayında tanışan Türkiye, kısa süre içinde Suriye'den en fazla göçmen alan ülke konumuna geldi. Karşılıklı olarak en uzun sınır hattını paylaştığı ülkeden gelen insanlara yönelik açık kapı politikasıyla başlayan bu göç yönetim sürecinde ise 10 yıl geride kaldı. Geride kalan 10 yıl içerisinde gerek merkezi yönetimin gerek yerel yönetimlerin gerekse de sivil kuruluşların çok boyutlu olarak deneyimledikleri bu süreç, göç yönetiminde tüm aktörlere anlamlı bir gelişim imkanı sağlamıştır. Günümüzde mevcut ve gelecekte olası göç hareketlerine yönelik güçlü bir göç yönetim süreci inşa edebilmek adına söz konusu deneyimlerin zaman aşımına uğramaksızın derlenmesi önem taşımaktadır. Bu kapsamda İstanbul örnekleminden hareketle bu sürecin aktif aktörleri olarak gönüllü kuruluşların Suriye göçü deneyimleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda hem İstanbul'da faaliyet yürüten gönüllü kuruluşların bir araya gelerek sahada oluşturdukları bütünlüklü işleyiş hem de bu işleyişin arka planında var olan öznel boyut elde edilmek istenmiştir. Bu sebeple de kullanılmasının araştırmaya anlamlı katkı sunacağı düşünülen karma yöntemin yine araştırmayla ilişkili olduğu varsayılan yakınsayan paralel deseni kullanılmıştır. Buna göre doğrudan Suriyelilere yönelik İstanbul'da faaliyet yürüten 75 gönüllü kuruluştan elde edilen nicel veriler; gönüllü kuruluşların yapısı, Suriyelilere yönelik saha çalışmaları ve kuruluşlar arası ilişki ağları üzerinden kategorize edilmiştir. İstanbul'da ve Suriye'de doğrudan Suriyelilerle temas eden toplamda 22 saha çalışanından elde edilen nitel veriler ise göç sonrası Suriyelilerin ihtiyaçları, gönüllü kuruluşların çalışmaları, olumlu ve olumsuz saha deneyimleri, koordinasyon ile işbirliği deneyimleri üzerinden kategorize edilmiştir. Yüz yüze ve online anket tekniği kullanılarak toplanan nicel verilerin analizinde Gephi yazılım programı, derinlemesine mülakat ve katılımlı gözlem tekniği kullanılarak toplanan nitel verilerin analizinde ise MAXQDA yazılım programı kullanılmıştır. Bu minvalde elde edilen nicel ve nitel verilerin; Suriyeli göçü ve gönüllü kuruluşlar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler, koordinasyon ve işbirliği şeklinde üç odak üzerinden yakınsayan bir ilişki gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır.