Türkiye'deki Odun Bazlı Levha Endüstrisinde Atıkların Tanımı, Sınıflandırılması ve Analiz Yöntemleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Orman Fakültesi, Orman Endüstri Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yusuf Köseoğlu
Danışman: Nural Yılgör
Özet:
Levha endüstrisi, özellikle yongalevha ve liflevha, Türkiye’de oldukça gelişmiş sektörlerdir. Türkiye dünya genelinde yongalevha üretiminde beşinci, MDF üretiminde ikinci, laminat parke üretiminde de üçüncü sıradadır.
Odun esaslı levha endüstrisinde hammadde olarak başta odun biyokütlesi olmakla birlikte çeşitli kimyasal maddeler kullanılmaktadır. Üretimde kimyasal maddeler kullanıldığından üretim sırasında oluşan atıkların çevre ve insan sağlığına uyumlu bir şekilde kontrol edilmeleri büyük önem arz etmektedir. Çünkü bu kimyasal maddelerin içerisinde çevreye zarar verme ihtimali olan kimyasal maddeler de vardır.
Üretimler sırasında oluşan atıkların çevreyi kirletme potansiyellerinin bulunması nedeniyle toplumlar, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşlar atık yönetimi konusunda daha duyarlı hale gelmişlerdir.
Atıkların çevre ve insan sağlığına uyumlu şekilde kontrol edilmesi atık yönetimi olarak tanımlanır. Atık yönetimi mevzuatlar çerçevesinde yapılmaktadır. Atıkların yönetimi konusunda genel esaslar, atıkların hangi koşullarda tehlikeli kabul edildiği, atıkların bertarafı ve geri kazanımında hangi yöntemlerin esas alındığı gibi hususlar ulusal ve uluslararası hukuk kaynakları ile belirlenir.
Bu çalışma ile odun esaslı levha endüstrisi atıklarının karakterizasyonunun ve sınıflandırmasının yapılması amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada kullanılan atık örneklerde FTIR analizi, TGA analizi, kimyasal analizler, ICP-OES ile element analizi ve halojenür analizi yapılmıştır. Bu çalışmada Kastamonu Entegre A.Ş. firmasının Gebze yerleşkesindeki yongalevha üretiminde oluşan kabuk, yonga, elek altı ve zımpara tozu atıkları; MDF üretiminde oluşan yonga, lif, kenar kesme ve zımpara tozu atıkları ve parke üretiminde oluşan parke tozu atığı kullanılmıştır.
TGA analizi sonuçlarıyla, atık örneklerin termal davranışlarının, tamamen ham odunun termal davranış özelliklerini gösterdiği saptanmıştır. FTIR analizi sonucu elde edilen spektrumlardan atık örneklerin çok büyük oranda ham odun karakteristiği gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bu da üretimde kullanılan kimyasal maddelerin odun biyokütlesinin karakteristiğini değiştirmediğini göstermektedir. ICP ile element analizi ve halojenür analizi incelemeleri sonucunda atıkların bileşiminde bulunan tehlikeli maddelerin konsantrasyonlarının, mevzuata verilen tehlikeli madde eşik konsantrasyonlarını ve TSE standartlarında verilen biyoyakıtların tipik element değerlerini aşmadığı görülmüştür. Bu da atıkların tehlikeli atık olarak nitelendirilemeyeceği, dolayısıyla tehlikesiz atık olarak sınıflandırılmaları anlamına gelmektedir.
Çalışma sonucunda odun esaslı levha endüstrisi atıklarının tamamen biyokütle özelliği gösterdiği ve biyoyakıt olarak kullanılabileceği kanaatine varılmıştır. Odun esaslı levha endüstrisi atıklarının biyoyakıt olarak kullanılması sürdürülebilir çevre politikaları açısından son derece faydalı olacaktır.
Anahtar kelimeler: Odun Esaslı Levha Endüstrisi Atıkları