İnflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde yorgunluğun yönetiminde hasta eğitiminin etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMANUR İNCE ÖZGENEL
Danışman: Zeliha Tülek
Özet:Giriş: Yorgunluk inflamatuar bağırsak hastalarında sık görülmesine rağmen yorgunluk yönetimine odaklanan stratejiler eksiktir ve müdahale çalışmaları oldukça azdır. Amaç: Bu araştırma, inflamatuar bağırsak hastalıklarında sıkça karşılaşılan yorgunluk semptomunun yönetiminde hasta eğitiminin etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmaya 42 müdahale, 42 kontrol grubunda olmak üzere olmak üzere toplam 84 hasta katıldı. Hastaların tümü remisyonda idi. Tüm hastalardan Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Harvey-Bradshaw Aktivite İndeksi, Basit Kolit Klinik Aktivite İndeksi (SCCAI), İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Yorgunluk (İBH-Y) Ölçeği ve İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi (İBH-YKA) kullanılarak veriler toplandı. Müdahale grubundaki hastalara bireye özgü eğitim verildi. Eğitimde kullanılan materyaller eğitim sonrası hastalara verildi. 2. ve 3. haftalarda hastalara telefon ile ulaşılarak eğitimler hakkında hatırlatmalar yapıldı. Kontrol grubuna yalnızca klinik rutin işlemler uygulanarak herhangi bir müdahale yapılmadı. 4 hafta sonra, tüm hastalar yeniden aynı ölçekler kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: %51,2'si Crohn hastalarından oluşan örneklemin yaş ortalaması 44,35±14,99 idi ve yarısından fazlasını erkekler (52,4) oluşturdu. Müdahale ve kontrol grubunu oluşturan hastaların sosyodemografik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Başlangıçtaki İBH-Y puanları incelendiğinde gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmazken (Müdahale: 42,11±16,37; Kontrol: 37,54±20,57, p=0,068), ikinci değerlendirmede ise müdahale grubunun İBH-Y puanlarında anlamlı bir azalma olduğu saptandı (Müdahale: 25,30±15,50; Kontrol: 38,52±21,04, p=0,004. Başlangıçtaki İBH-YKA puanları incelendiğinde, müdahale ve kontrol grubu benzerdi (p=0,632). Eğitim sonrası müdahale grubunun İBH-Y puanlarında anlamlı bir azalma saptandı (Müdahale: 223,73±18,82, Kontrol: 203,73±34,12, p=0,007). Bu bulgular ışığında kontrol grubuna göre müdahale grubunda İBH-Y puanları anlamlı düzeyde gerilerken, İBH-YKA puanları ise anlamlı düzeyde yükseldi. Sonuç: Yorgunluğun yönetiminde verilen hasta eğitimi yorgunluğu azalmasını desteklerken yaşam kalitesini arttırır. Bu nedenle, inflamatuar bağırsak hastalarının hasta eğitimine daha fazla önem verilmesi önerilebilir. Anahtar kelimeler: İnflamatuar bağırsak hastalığı, Yorgunluk, Hasta eğitimi, Hemşirelik