Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Vildan Akşen
Danışman: Erdinç Öztürk
Özet:
Çalışma hayatında yer alan profesyoneller statüleri açısından, beyaz yaka ve mavi yaka olmak üzere iki temel kategoride ele alınmaktadır. Beyaz yakalı çalışanlar, fiziksel çaba ya da kol gücünden ziyade mental performansa dayalı teknik ya da teknik olmayan işler yürütmektedirler. Psikotravmatolojik açıdan çocukluk çağı travmaları, beyaz yakalı çalışanlarda iş performansının düşmesine yol açmaktadır. Bu doğrultuda yüksek lisans tez çalışmamızın temel amacı, beyaz yakalı çalışanlarda çocukluk çağı travmaları ile öfke ifade tarzları, karanlık üçlü özellikleri, kendini sabotaj ve dissosiyatif yaşantılar arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmamızın evreni, İstanbul’da yaşayan ve en az 1 yıldır beyaz yakalı olarak kamu ya da özel sektörde çalışan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise 2024 Ocak-2024 Mart tarihleri arasında İstanbul’da yaşayan ve 1 yıldan daha uzun süre beyaz yakalı bir pozisyonda görev alan 200 beyaz yakalı çalışandan oluşmaktadır. Çalışmamızda örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Yüksek lisans tezimizde veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği, Öfke İfade Tarzları Ölçeği, Karanlık Üçlü Ölçeği ve Kendini Sabotaj Ölçeği kullanılmıştır. Beyaz yakalı çalışanlarda Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puan ortalaması 35,3; alt boyutlar açısından; duygusal istismar toplam puan ortalaması 7,1; fiziksel istismar toplam puan ortalaması 5,7; fiziksel ihmal toplam puan ortalaması 6,6; duygusal ihmal toplam puan ortalaması 10,4 ve cinsel istismar toplam puan ortalaması ise 5,5 olarak bulunmuştur. Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği'nde kesme puanına göre; çocukluk çağı travması bildirenler tüm örneklemde %38 (76 kişi); erkeklerde %48 (51 kişi) ve kadınlarda ise %27 (25 kişi)’dir. Çocukluk çağı travması bildiren beyaz yakalı çalışanlar daha sık; öfke ifadesi, karanlık üçlü kişilik özellikleri ve kendini sabotaj davranışı bildirmiştir. Katılımcıların çocukluk çağı travmaları; karanlık üçlü kişilik özelliklerinin %12’sini, kendini sabotajın %10’unu ve öfke ifade tarzlarının ise %10,4’ünü açıklamaktadır. Aynı zamanda duygusal istismar ile öfke ifade tarzları arasındaki ilişkide makyavelizmin aracılık etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, araştırmamız beyaz yakalı çalışanlarda çocukluk çağı travmalarının, dissosiyatif yaşantılar, öfke ifade tarzları, karanlık üçlü kişilik özellikleri ve kendini sabotaj üzerindeki etkilerini anlamada önemli ve öncü bilimsel katkılar sunmaktadır. Çocukluk çağı travmalarının ruhsal yansımaları, bireylerin iş yaşamındaki performanslarını ve uyumlarını olumsuz yönde etkileyerek, yalnızca bireysel başarıyı değil, aynı zamanda organizasyonel yapıların işlevselliğini ve verimliliğini de sekteye uğratmaktadır. Bu bağlamda, çocukluk travmalarının çalışma hayatındaki etkilerinin daha geniş bir toplumsal perspektifle ele alınması, öznelerin bireysel gelişimlerinin desteklenmesi ve organizasyonel sistemin iyileştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.