Obsesif Kompulsif Bozuklukta SLC1A1 ve DLGAP1 genlerinin rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Efruz İrem Akkuş
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Müjgan Cengiz
Eş Danışman: Burcu Bayoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), hastada tekrar eden takıntılı düşüncelerin (obsesyonlar) ve zorlantılı davranışların (kompulsiyonlar) meydana geldiği nöropsikiyatrik bir hastalıktır. Glutamat, beynin bilişsel ve fizyolojik süreçlerinde oldukça önemli rol oynayan bir nörotransmitterdir. Glutamat reseptörleri, alışkanlıklar dahil beyindeki çoğu öğrenme biçimi için kritik öneme sahiptir. Yapılan çalışmalar, glutamaterjik sistem genetiğine ait SLC1A1 ve DLGAP1 genlerinin, OKB oluşumunda etkili olabileceğini göstermiştir. Bu nedenle çalışmamızda, SLC1A1 ve DLGAP1 genlerinin OKB oluşumundaki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamız sonucunda elde ettiğimiz verilerin, glutamat nörotransmisyonunun OKB etiyolojisindeki öneminin belirlenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu tez çalışmasında, OKB ile ilişkili aday genler arasında yer alan SLC1A1 (rs587777696) ve DLGAP1 (rs11081062) genlerinde Gerçek Zamanlı PZR tekniği kullanılarak tek nükleotid polimorfizmi (SNP) analizi yapılmıştır. Ayrıca SLC1A1 geninin protein miktarlarının belirlenmesi için ELISA yapılmıştır. Çalışma grupları, OKB tanısı konmuş 70 hastadan ve 70 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Hasta grubunda hastalığın şiddeti Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği (Y-BOCS) ile belirlenmiştir. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, SLC1A1 rs587777696 (C/T) SNP'si hasta ve kontroller arasında karşılaştırılmış ve allel frekansları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. DLGAP1 rs11081062 (C/T) SNP'sinin allel frekanslarının gruplardaki dağılımı arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p=0,0004). SLC1A1 geni ELISA sonuçları hasta ve kontrol gruplarında karşılaştırılmış ve anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,005). Çalışmamız, Türk popülasyonunda SLC1A1 ve DLGAP1 genlerindeki polimorfizmlerinin incelendiği ilk çalışmadır. Araştırmamız sonucunda DLGAP1 rs11081062 polimorfizminin OKB ile ilişkili olduğu ve SLC1A1 geni protein miktarlarının, OKB hastalarında daha düşük konsantrasyonlarda bulunduğu saptanmıştır. Sonuç olarak glutamat nörotransmisyonunun OKB'nin etiyolojisinde etkisi olabileceği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: OKB, SLC1A1, DLGAP1, polimorfizm, ELISA