Tıbbi Amaçlı Kullanılan Odun Dışı Orman Ürünlerinin Talebi Üzerine Araştırmalar: İstanbul Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Özkan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tuğba DENİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Orman ekosistemlerinde, odun ham maddesi üretiminin yanı sıra birçok mal ve hizmet üretilmektedir. Bunlardan biri de odun dışı orman ürünleridir. Odun dışı orman ürünleri; orman içinde ve açıklıklarda yetişen, insanların gıda gereksinimlerini karşılamak veya gelir elde etmek için yararlandıkları bitkisel veya hayvansal ürünlerdir. Bu ürünler, sosyal ve ekonomik anlamdaki önemleri nedeniyle, son yıllarda sürdürülebilir ormancılık ve kırsal kalkınmaya katkı sağlamada vazgeçilmez bir orman faydası haline gelmiştir. Odun dışı orman ürünleri; gıda/meyve, tıbbi, aromatik, kozmetik ve dekoratif amaçlı kullanılmaktadır. Bunlar arasında özellikle tıbbi bitkiler, sağlıkla ilgili ürünler oldukları için gerek büyük şehirlerde gerekse kırsal kesimlerde, insanlar tarafından çeşitli hastalıkların tedavisinde ve/veya sağlıklı bir yaşam için kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında; tıbbi amaçlı kullanılan odun dışı orman ürünlerinin talebini ve taleple ilişkili değişkenleri incelemek amacıyla, İstanbul'un rastgele seçilen 20 ilçesinde tıbbi bitkiler satan aktarlarla (n=200) ve bu bitkileri satın alan tüketicilerle (n=384) yüz yüze anket tekniğiyle görüşmeler yapılmıştır. Anket verisi SPSS 22.0 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Bu kapsamda, mevcut durumu ortaya koymak, aktar ve tüketici profillerini belirlemek için frekans analizleri yapılmıştır. Tıbbi bitkilere olan talep ve bu taleple ilgili değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri ve Ki-kare bağımsızlık testleri ile ortaya konulmuştur. Çalışmanın bulgularına göre; İstanbul'da en fazla talep gören tıbbi bitkinin ıhlamur olduğu ve bunu nane ve zencefilin izlediği görülmüştür. İnsanların tıbbi bitkileri en fazla solunum ve sindirim sistemi hastalıklarını tedavi etmek amacıyla talep ettikleri ve genellikle kış ve sonbahar aylarında bu bitkilere fazla talebin olduğu bulunmuştur. Aktarlara göre; tüketicilerin tıbbi bitki satın alırken en çok dikkat ettikleri unsur, fiyat iken tüketicilere göre ise en çok dikkat ettikleri unsurun tazelik olduğu görülmüştür. Korelasyon analizi bulgularına göre cinsiyetle tıbbi bitkileri kullanım amaçlarından gıda amaçlı kullanım; koku ve tat vermek amaçlı kullanım, kozmetik amaçlı kullanım arasında anlamlı bir ilişki vardır. Tedavi amaçlı kullanımla cinsiyet arasında ilişki çıkmamıştır. Ki-Kare analizi bulgularına göre ise cinsiyetle fiyat, marka, kalite arasında ilişki bulunmuyorken, son tüketim tarihi ve görsellik arasında anlamlı ilişkinin olduğu görülmüştür.