Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şükrü Bilici
Danışman: İbrahim Turan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmanın amacı; Sosyal
Bilgiler dersiyle Değerler ve Normlar derslerinde
değer eğitiminin
öğretim programlarında ve ders kitaplarında hangi ölçüde yer
aldığını,
öğretmenlerin değerler eğitimine bakış açılarını ortaya koyup karşılaştırma
yapmaktır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi kapsamında çoklu durum çalışması
deseninden
yararlanılmış görüşme tekniği ve doküman incelemesi teknikleri
kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu Almanya’nın Aşağı Saksonya
eyaletindeki
Hannover şehri ile Türkiye’nin İstanbul şehrindeki ortaokullarda görev
yapan öğretmenler
arasından seçilenler oluşturmaktadır.
Araştırma için gerekli olan
veriler doküman analizi ve görüşme yöntemleri
kullanılarak elde
edilmiştir. Bu bağlamda Türkiye’de Sosyal Bilgiler öğretim programı
ve ders kitapları
ile Almanya’da “Değerler ve Normlar” öğretim programı ve ders
kitapları doküman
analizi yöntemi ile incelenmiştir. Ayrıca Türkiye’de “Sosyal
Bilgiler”
öğretmenleri ile Almanya’daki “Değerler ve Normlar” dersini veren
öğretmenlerle
derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek elde edilen veriler analiz
edilmiştir.
Almanya’da “Etik” (Ethik) ve
Din (Religion) derslerinde değerler eğitimi
verilmekte,
“Değerler ve Normlar” (Werte und Normen) dersi ise Aşağı Saksonya
eyaletinde Etik
dersi çerçevesinde öğretilmektedir. Aşağı Saksonya eyaletindeki bazı
üniversitelerde
“Değerler ve Normlar” lisans bölümlerinin yer aldığı, değer eğitiminde
yapılandırmacı,
liberal ve özgürlükçü bir anlayışın benimsendiği, anlama ve
yorumlamaya
(Hermeneutik) ağırlık verildiği anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda;
Almanya’da “Çift ders Odaklı” eğitim sisteminin
benimsendiği, araştırmaya katılan
Değerler ve
Normlar öğretmenlerinin değer eğitimini din eğitimiyle güçlü bir şekilde
ilişkilendirdikleri,
değer eğitiminin ayrı bir ders adı altında gerçekleştirilmesini olumlu
buldukları ve
Almanya’da değerler eğitiminde karşılaşılan sorunların başında farklı
uyruk ve
inançlara sahip öğrencilerin fazlalığının yer aldığı sonucuna varılmıştır.
Türkiye’de değer eğitiminin
açık (resmi) ve örtük program kapsamında
ortaokul
derslerinin çoğunda verildiği, “Çok ders odaklı” değer eğitim sisteminin
benimsendiği,
değer eğitimini veren öğretmenlerin yetiştirilmesi için ayrı bir lisans
alanı
bulunmadığı, eğitimde yapılandırmacı anlayışın benimsendiği sonucuna
varılmıştır.
Araştırmaya katılan Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin yarıdan fazlası
değerler
eğitiminin bağımsız bir ders olarak işlenmesi gerektiğini, değerler eğitimi
alanında
karşılaşılan en önemli sorunun farklılıklara saygı gösterilmemesi olduğunu
belirtmektedir.
Türkiye ve Almanya’daki
ortaokullarda öğretilmesi gereken farklı değerler
bulunmasına
rağmen ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin “Saygı” değerini en çok
vurguladıkları
sonucuna varılmıştır. Bunun dışında her iki ülkede araştırmaya katılan
öğretmenlerin
değer eğitiminde en fazla tercih ettiği tekniğin “Drama” olduğu
saptanmıştır.