Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MENEKŞE GÜRSOY
Danışman: Alper Baran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Kimyasal
kastrasyon kontrolsüzce sayısı artan pet popülasyonu için cerrahi olmayan bir
üreme kontrolü çözümüdür. Cerrahi kastrasyonun pahalı olması, zaman alması ve
post operatif komplikasyonlar gibi dezavantajları vardır. Bu çalışmanın amacı
erişkin bir erkek kedinin kısırlaşmasını uyarmak için tek bir doz çift taraflı
testis içi çinko klorür enjeksiyonunun klinik güvenilirliği ve etkinliğini
değerlendirmektir.
Bu
çalışma için bir ile üç yaş arası vücut ağırlıkları 3,5-5,0 kg arası olan 20
erkek kedi seçildi. On iki erkek kedi 3 eşit sayıda gruba ayrıldı. Her gruptan
4 erkek kediye düşük, orta ve yüksek konsantrasyondaki çinko klorür tek doz ve
çift taraflı olarak enjekte edildi (0,2 ml/ testis). Dört erkek kediye tek doz
ve testis içine (0,2 ml/ testis) steril fizyolojik NaCl solüsyonu uygulanırken,
kontrol grubundaki 4 kediye hiçbir uygulama yapılmadı. Bütün hayvanların çinko
klorür uygulamasından önceki (0. gün) kumpas ve US (ultrason) ile testis
büyüklükleri, serum testosteron ve kortizol düzeyleri ve spermatolojik
özellikleri, çinko klorür uygulamasından sonraki her 20 günde bir kez ve 60 gün
boyunca incelendi. Kediler 2 mg/kg dozunda ksilazin HCl ve ketamin HCl ile (10
mg/kg) kombine edilerek anesteziye alındılar. Sperma örnekleri
elektroejakülatör ile toplandı. Testis içi çinko klorür enjeksiyonlarından 60
gün sonra cerrrahi orşiektomi operasyonu gerçekleştirildi. Her hayvandan sağ ve
sol testisler histopatolojik çalışmalar için alındı.
Bu çalışmanın sonuçları, intratestiküler çinko klorür enjeksiyonunun motilite oranlarını önemli ölçüde azalttığını ve sperm anormalliklerini artırdığını göstermiştir. Histopatolojik çalışmalar testislerde belirgin düşük spermatozoon ve seminifer tübüllerde dejenerasyon ve atrofi, Leydig hücre hiperplazisi ve epitel hücre vakuolizasyonu saptandı. Hiçbir kedinin genel sağlık koşullarında ve davranışsal durumunda önemli bir değişiklik olmadı. Tüm çinko klorür uygulama gruplarında 60 gün sonrasında erkek kediler azoospermi ve toplam testis hacminde %50 oranında azalma oldu. Klinik muayenede yan etkilerin minimal düzeyde olduğu ve hayvan refahına olumsuz etkilerinin olmadığı sonucuna varıldı.
Sonuç olarak, erkek kedilerin cerrahi olmayan yöntemlerle kimyasal yolla kısırlaştırılmasında testis içine çinko klorür enjeksiyonunun etkili bir yöntem olduğu ve yaşı ne olursa olsun güvenli olarak kullanılabileceği saptandı. Testis içine düşük doz (20 mg/0.2 mL) çinko klorür enjeksiyonunun erkek kedilerde kimyasal kısırlaştırma için kemosterilant olarak kullanılabilecek potansiyele sahip olduğu görüldü.