Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aynur GULUZADE
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Refiye Yanardağ
Eş Danışman: Eda Dağsuyu
Özet:
Valproik asit (VPA), çeşitli nörolojik hastalıkların
tedavisinde yaygın olarak kullanılan yağ asidi türevi bir ilaçtır. Ancak
uzun süreli kullanımı, organizmada özellikle serbest radikal üretimini
artırarak çeşitli dokularda hasara yol açabilmektedir. Bu dokulardan biri
de kalptir. Kronik VPA maruziyeti, kalp dokularında oksidatif stres
kaynaklı bazı zararlar oluşturabilir.
Bu tür oksidatif hasarı önlemek amacıyla antioksidan özellik
gösteren bazı maddelerden yararlanılmaktadır. Bu maddelerden biri, vücutta
doğal olarak sentezlenen alfa-lipoik asit (LA)’tir. Yapılan bu çalışmada,
VPA ile oluşturulan kalp hasarına karşı LA’nın olası koruyucu etkisi
araştırılmıştır.
Deneysel
çalışmamızda 6 aylık ve yaklaşık 250-350 g ağırlığındaki Sprague-Dawley
cinsi sıçanlar dört gruba ayrılmıştır: I. Grup, 15 gün boyunca 1 mL zeytin
yağı verilen kontrol grubu; II. Grup, 15 gün boyunca 500 mg/kg dozunda VPA
(zeytin yağında çözülmüş) uygulanan grup; III. Grup, sadece 15 gün süreyle
50 mg/kg dozunda LA (zeytin yağında çözülmüş) verilen grup; IV. Grup ise 15
gün süreyle aynı dozda önce LA ve bir saat sonra VPA verilen grup.
Deneyin 16. gününde
tüm gruplardaki hayvanlar uygun anestezi altında sakrifiye edilmiş ve kalp
dokuları çıkarılmıştır. Kalp doku örneklerinden %10’luk doku
homojenizatları hazırlanmıştır.
Elde edilen süpernatantlarda biyokimyasal analizler
gerçekleştirilmiştir. VPA uygulanan grupta indirgenmiş glutatyon düzeyi,
katalaz, süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, glutatyon redüktaz,
glutatyon-S-transferaz ve paraoksonaz aktivitelerinde anlamlı azalma
gözlenmiştir. Buna karşılık, lipit peroksidasyon, siyalik asit ve nitrik
oksit seviyelerinde, aspartat aminotransferaz, laktat dehidrojenaz, ksantin
oksidaz ve adenozin deaminaz aktivitelerinde artış tespit edilmiştir. LA
ile VPA uygulanan grupta ise bu parametrelerin çoğunun normale döndüğü,
yani LA’nın hasarı büyük ölçüde azaldığı bulunmuştur.
Sonuç olarak, bu çalışmadan elde ettiğimiz veriler,
alfa-lipoik asidin VPA kaynaklı olan kalp hasarına karşı koruyucu etki
gösterebileceğini ortaya koymaktadır.