Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Veteriner Fakültesi, Klinik Öncesi Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Recep Geçkinli
Danışman: Seyyal Ak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalıĢmada, Ġstanbul ili ve çevresinde tüketime sunulmuĢ olan çiğ ve pastörize
sütlerdeki enterotoksijenik Staphylococcus aureus varlığı, ELISA ile tüm sütlerde oluĢmuĢ
enterotoksinlerin ve Real-Time PCR ile de stafilokokal enterotoksin genlerinin belirlenmesi
amaçlandı. Toplanan 100 çiğ ve 100 pastörize (n=200) süt örneği Egg Yolk Tellurite içeren
Baird Parker agara ekildi. Çiğ süt örneklerinin %98’inde Staphylococcus spp. ve %48’inde S.
aureus Ģüpheli koloniler üredi. Pastörize süt örneklerinin 6’sında Staphylococcus spp. ve
1’inde S. aureus Ģüpheli koloniler üredi. Ġdentifikasyon sonucunda piyasada satılan çiğ süt
(n=100) öneklerinin %48 (n=48)’inde S. aureus saptandı. Pastörize sütlerde, 6 pastörize sütten
izole edilen Staphylococcus spp. izolatlarının 2’sinin koagülaz pozitif olduğu, bunların
identifikasyon testleri sonucunda 1’inin S. aureus olduğu belirlendi. Sonuç olarak piyasada
satılan çiğ süt (n=100) öneklerinin 48 (%48)’inde ve pastörize süt (n=100) öneklerinin 1
(%1)’inde S. aureus saptandı. Tüm sütlere (n=200) oluĢmuĢ SEA-SEE enterotoksin varlığını
belirlemek amacıyla uygulanan ELISA sonucunda, S. aureus saptanan 10 (10/48) çiğ süt
xvi
örneğinde, Stafilokokal enterotoksin varlığı saptandı. Saptanan enterotoksin tipleri
incelendiğinde ilk sırada SEA (10/10), ikinci sırada SEE (7/10) ve üçüncü sırada SEB
üretildiği belirlendi. Ġzolatların hiçbirinin SEC ve SED üretmediği görüldü. Pastörize sütlerde
stafilokokal enterotoksin saptanmadı. Real-Time PCR testi ile enterotoksinlerin sentezinden
sorumlu sea-see enterotoksijenik gen tiplerinden en az biri 45 S. aureus izolatında saptandı ve
bu genler sadece çiğ süt örneklerinden elde edilen izolatlarda tespit edildi. Pastörize sütten
izole edilen S. aureus ’da (n=1) ise enterotoksin geni saptanmadı. Çiğ sütlerde izole edilen S.
aureus izolatlarının %93,8 (45/48)’inde söz konusu genlerden en az bir tanesinin bulunduğu,
3’ünün ise bu genleri taĢımadığı tespit edildi. Enterotoksin genlerinin %46,7 (21/45)’sinde tek
tip, %33,3 (15/45)’ünde iki, 13,3 (6/45)’ünde üç, %4,4 (2/45)’ünde dört ve %2,2 (1/45)’sinde
ise tüm gen bölgelerinin bir arada bulunduğu tespit edildi. Ġzolatlarda en çok sec geni (n=27)
saptanmıĢ olup, bunları sea (n=19), seb (n=15), sed (n=14) ve see (n=7) genlerinin takip ettiği
belirlendi. Real-Time PCR sonuçları (n=45) ile ELISA sonuçları (n=10) birbiriyle
karĢılaĢtırıldığında ELISA sonucunda sütlerde saptanan enterotoksin tiplerinin, aynı sütten
izole edilen S. aureus izolatlarında saptanan enterotoksijenik gen bölgeleri (sea-see) ile
uyumlu olduğu saptandı. Çiğ süt örneklerinden izole edilen S. aureus izolatlarının %77,8
(35/45)’inde bir veya daha fazla enterotoksin gen tipi/tipleri saptanmasına rağmen bu
izolatlara ait sütlerde sentezlenmiĢ enterotoksin belirlenmedi. Sonuç olarak, tüketime
sunulmuĢ çiğ süt ürünlerinde %98 oranında Staphylococcus spp. ve % 48 oranında S.
aureus saptandı ve enterotoksin gen tipi/tiplerini taĢıyan, etkenle kontamine olmuĢ bu
ürünlerin de bir kısmında süte salınmıĢ enterotoksin varlığı belirlendi. Bu bulgular, S.
aureus'un çiğ sütlerde ciddi kirliliğe neden olduğunu ve bunun halk sağlığı açısından risk
oluĢturduğunu gösterdi. Bu nedenle üretimden tüketime kadar her aĢamada çiğ sütün kalite ve
güvenliğini sağlamak için kontrol önlemleri ve sürekli izleme programlarının yapılması
gerekliliği vurgulandı.