Ortopedi ameliyatı geçiren hastaların ağrı düzeylerinin hemşirelik bakımı sonuçları sınıflaması doğrultusunda değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, HEMŞİRELİK ESASLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ÇİKENDİN
Danışman: FUNDA BÜYÜKYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tanımlayıcı ve metodolojik araştırma türünde olan bu çalışma; ortopedi ameliyatı geçiren hastaların ağrı düzeylerinin hemşirelik bakımı sonuçları sınıflaması (Nursing Outcomes Classification-NOC) doğrultusunda değerlendirilmesi ve hemşirelik bakımı sonuçları sınıflamasında yer alan "Ağrı Düzeyi (2102)" ölçütlerinin Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini İstanbul'da bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinde cerrahi yoğun bakım ünitesinde ve ortopedi kliniklerinde ortopedi ameliyatı geçirmiş (kalça ve diz protezi ameliyatı geçiren), dahil edilme kriterlerine uyan ve çalışmayı kabul eden 100 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri; "Hasta Bilgi Formu", "NOC (2102) Ağrı Düzeyi", "Vizüel Analog Skala (VAS)", "Yaşam Bulguları Takip Formu" ve "Girişim İzlem Formu" ile toplandı. Hastalar "akut ağrı" hemşirelik tanısı açısından; araştırmacı ve bağımsız gözlemci tarafından ameliyat günü, ameliyat sonrası birinci ve ikinci günlerde girişim öncesi ve sonrası olmak üzere üç gün boyunca günde 3 kez izlendi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edildi. Hastaların %57'sinin kadın, %43'ünün erkek, %48'inin lise mezunu %74'ünün evli, %39'unun emekli, yaş ortalamasının 63,60 ±19,99 yıl, ve BKİ ortalamalarının ise 27,00 ±4.97 (fazla kilo) olduğu görüldü. Hastaların %73'ünün femur fraktürü nedeni ile kalça protezi ameliyatı olduğu, %56'sının kronik bir hastalığının olup sürekli ilaç kullandığı belirlendi. Çalışmada, NOC ölçeğinin içerik geçerlilik indeksi değeri 0,93 olarak hesaplandı. Ameliyat sonrası dönemde hastaların ağrı şiddetinin ameliyat gününden başlayarak izlem yapılan ikinci günün sonuna kadar belirgin biçimde azaldığı (5 birim) ve bu azalmanın ileri düzeyde anlamlı olduğu saptandı. Aynı zamanda, ameliyat sonrası dönemde aynı gün içinde uygulanan non-farmakolojik girişimler sonrasında hastaların ağrı şiddetlerinin girişim öncesine kıyasla anlamlı düzeyde azaldığı belirlendi (p<0,05). Ameliyat gününde, girişim öncesi NOC ağrı düzeyi toplam puan ortalamasının 91,37±8,76 olduğu, girişim sonrası puan ortalamasının ise 108,98±2,48 olduğu, ameliyat sonrası birinci günde, girişim öncesi NOC ağrı düzeyi toplam puan ortalamasının 102,87±3,16, girişim sonrası puan ortalamasının ise 109,90±0,63 olduğu, ameliyat sonrası ikinci günde ise, girişim öncesi NOC ağrı düzeyi toplam puan ortalaması 108,93±1,67, girişim sonrası puan ortalaması 109,93±0,61 olarak bulundu ve girişim öncesi ile girişim sonrası ölçümler arasındaki fark anlamlı olduğu saptandı (p<0,001). Bu sonuçlar doğrultusunda, "NOC (2102) Ağrı Düzeyi Ölçütleri"nin Türkçe versiyonunun ağrı düzeyini belirlemede geçerli bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Ağrı değerlendirmelerinde "NOC (2102) Ağrı Düzeyi Ölçütleri"nin kullanılması, hemşirelik bakımının planlanmasına ve ağrının çok boyutlu olarak değerlendirilmesine önemli katkılar sağlamıştır.