Sorun çözme ve karar verme eğitiminin hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERRA YILMAZ KUŞAKLI
Danışman: Betül Sönmez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma alt, orta ve üst düzey hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerini geliştirmek amacıyla oluşturulan Sorun Çözme ve Karar Verme Eğitim programının hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerine etkisinin öz ve astları tarafından değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildi. Hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerinin astları tarafından değerlendirilebilmesi için uyarlanan Problem Çözme Envanteri-Yönetici Versiyonu (PÇE-YV) ve Karar Verme Stilleri ÖlçeğiYönetici Versiyonu (KVSÖ-YV)'nin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması alt amacını oluşturdu. Araştırma metodolojik ve randomize kontrollü, ön test-son test, deney ve kontrol gruplu tasarım ile gerçekleştirildi. Araştırmanın ilk bölümde, çalışmanın evrenini İstanbul ilindeki bir şehir hastanesinde çalışan 2108 hemşire ve örneklemini ise 328 hemşire oluşturdu. PÇE-YV ile KVSÖ-YV'nin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yürütüldü. Ölçek analizlerinde, psikolinguistik ve psikometrik özellikler incelendi. Araştırmanın ikinci bölümde, örneklem hesaplamasında G*Power analizi kullanılarak 30 deney ve 30 kontrol olmak üzere 60 hemşire yönetici ve astı konumunda çalışan 300 hemşire dahil edildi. Araştırma, randomizasyon ile belirlenen ilk bölümden farklı bir örneklem grubunda, ön testson test, deney ve kontrol gruplu tasarımda yürütüldü. Verilerin analizinde araştırmanın birinci bölümünde DFA ve AFA analizleri, madde korelasyon analizi, Cronbach alfa, testtekrar test, ikinci bölümünde ise tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, puanların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi ve eğitim programının etkililiği tekrarlı ölçümlerde varyans analizi vb. testler ile IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı ve LISREL 8.80 programları ile değerlendirildi. xvi Araştırmanın birinci bölümünde PÇE-YV ve KVSÖ-YV ölçeklerinin toplam ve alt boyutlarının iç tutarlık açısından Cronbach alfa katsayıları iyi düzeyde (>0,70), madde toplam korelasyon değerleri kabul edilebilir düzeyde (>0,30) ve tutarlık açısından zamana göre değişmezliği iyi düzeyde (>0,82) saptandı. DFA sonucunda, model uyumlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlendi. PÇE-YV ve KVSÖ-YV geçerli ve güvenilir ölçekler olduğu saptandı. Deney grubu hemşire yöneticilerin PÇE toplam puanı eğitim öncesi 80,10±15,97, eğitim sonrası 58,00±12,16 ve 3. ay ölçümünde 57,03±11,34 olarak, KVSÖ en yüksek puan ortalamasının rasyonel karar verme stili alt boyutu olduğu ve eğitimden önce 19,96±2,19, eğitimden sonra 22,13±2,09 ve 3. ay ölçümünde 22,43±3,94 olarak bulundu. Deney grubu hemşire yöneticilerin PÇE ve KVSÖ puan ortalamaları eğitim öncesi, eğitim sonrası ve 3 ay. değerlendirmesinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Deney grubu hemşire yöneticileri astları tarafından yapılan değerlendirmede PÇE-YV toplam puanı eğitimden önce 73,72±29,26 ve 3. ay ölçümünde 64,67±28,60 olarak, KVSÖ-YV en yüksek puan ortalamasının rasyonel karar verme stili alt boyutunun eğitim öncesi 19,89±4,63 ve 3. ay değerlendirmesinde 21,13±3,92 olarak bulundu. Deney grubu hemşire yöneticilerin astları tarafından yapılan analizde PÇE-YV ve KVSÖ-YV puan ortalamaları eğitim sonrasında ve 3. ay ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Ayrıca deney grubu hemşire yöneticilerin Vaka Değerlendirme Formu ve Sorun Çözme ve Karar Verme Bilgi Formu ön test-son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulundu (p<0,05). PÇE-YV ve KVSÖ-YV ölçeklerinin Türkiye'deki hemşire örneklemi için geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşıldı. Hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerinin geliştirilmesinde hem öz değerlendirmeleri hem de astı konumundaki hemşireler tarafından yapılan değerlendirmeleri açısından sorun çözme ve karar verme eğitim programının etkili olduğu görüldü. Gelecek araştırmalarda, hemşire yöneticilerin sorun çözme ve karar verme becerilerini, düzeylerini ve süreçlerini etkileyebilecek değişkenlerin farklı metodolojik araştırma yöntemlerinden meta analiz, nitel araştırma türleri kullanılarak konunun derinlemesine incelenmesi önerilir. Temmuz 2023 , 170 sayfa. Anahtar kelimeler: Sorun Çözme, Karar Verme Stili, Eğitim, Hemşire Yönetici