Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Enes Evci
Eş Danışman: GÖRKEM DERİN
Danışman: Erdinç Öztürk
Özet:
Bu çalışmanın temel amacı otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu bulunan anne-babalarında çocukluk çağı travmaları ile dissosiyatif yaşantılar, depresyon düzeyleri ve ebeveyn yeterlilik algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışmamızın örneklemini Adıyaman İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı özel eğitim uygulama okulları ile rehabilitasyon merkezlerine devam etmekte olan otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu bulunan 55 anne ve 40 baba olmak üzere toplam 95 ebeveyn oluşturmaktadır. Yüksek lisans tezimizin verileri, Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Çocuğu Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Almış Ebeveynlerde Ebeveyn Yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Uygulamalar, tüm katılımcılar ile Ekim 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında yüz yüze görüşülerek gerçekleştirilmiştir. Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalaması annelerde 18.49, babalarda ise 12.58 olarak tespit edilmiştir. Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalaması 25 ve üzeri toplam 18 kişi (%19.4); Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalaması 30 ve üzeri ise toplam 11 kişi (%11.8) bulunmaktadır. Katılımcılarımızın Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puanları; annelerde 47.40 ve babalarda ise 45.73 olarak tespit edilmiştir. Bütün katılımcılarımızın %98.9 (94 kişi)’unun Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puanı 35 ve üzeridir. Ebeveynlerin Beck Depresyon Envanteri toplam puanları; annelerde 13.25 ve babalarda ise 10.60’dır. Ebeveynlerde; Beck Depresyon Envanteri toplam puan ortalaması 0-9 aralığında toplam 38 kişi (%40.0); Beck Depresyon Envanteri toplam puan ortalaması 10-16 aralığında toplam 35 kişi (%36.8); Beck Depresyon Envanteri toplam puan ortalaması 17-29 aralığında toplam 18 kişi (%18.9) ve Beck Depresyon Envanteri toplam puan ortalaması 30-63 aralığında ise 4 kişi (%4.2) bulunmaktadır. Anne ve babaların çocuklarının otizm derecesine göre Beck Depresyon Envanteri, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği ve Çocuğu Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Almış Ebeveynlerde Ebeveyn Yeterlilik Ölçeği toplam puanları farklılık göstermemektedir. Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalaması 25 ve üzeri olan ebeveynler daha fazla fiziksel ihmal ve cinsel istismar bildirmiştir. Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu bulunan ebeveynlerde çocukluk çağı travmalarının, dissosiyatif yaşantılar bağımlı değişkenindeki varyansın %14’ünü ve fiziksel ihmalin, dissosiyatif yaşantıların prediktörü olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılarımızın çocukluk çağı travmalarının, depresyon bağımlı değişkenindeki varyansın %15’ini ve ebeveyn yeterliliği bağımlı değişkenindeki varyansın ise %16’sını açıkladığı saptanmıştır. Yüksek lisans tez çalışmamız, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu bulunan ebeveynlerin çocukluk çağı travmaları ile dissosiyatif yaşantıları, depresyon düzeyleri ve ebeveyn yeterlilik algısı arasındaki ilişkiye odaklanan ilk özgün araştırmadır. Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ebeveynlerine özgü doğru çocuk yetiştirme stilleri odaklı eğitimlerin yaygınlaştırılması ve sistemli bir şekilde yürütülmesi, otizmle mücadele süreci adına öncül bir öneme sahiptir.