Öykü Karakteri Çözümleme Uygulamalarının Öğrencilerin Eleştirel Okuma Becerilerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meltem Çetinkaya
Danışman: Zeynep Çetinkaya Edizer
Özet:Bu araştırmada, öykü karakteri çözümleme uygulamalarının öğrencilerin eleştirel okuma becerilerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada kontrol gruplu öntest-sontest yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma, 24'ü deney 20'si ise kontrol grubu olmak üzere toplam 44 beşinci sınıf öğrencisiyle gönüllülük esasına göre yürütülmüştür. Araştırma kapsamında geliştirilen uygulamaların deney grubuna uygulanması ve kontrol grubuna ise geleneksel öğretim yöntemine uygun olarak müfredat kapsamında derslerin işlenmesi araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen öykü karakteri çözümleme formu, öykü karakterlerini tanıma ve çözümleme becerilerine yönelik görüşme formu ile eleştirel okuma başarı testinden yararlanılmıştır. Ayrıca süreç içerisinde tutulan öğrenci ve araştırmacı günlüklerine de yer verilmiştir. Karma yöntemin benimsendiği araştırmada verilerin toplanması ve çözümlenmesinde dereceli puanlama ölçeği (rubrik), doküman incelemesi, SPSS paket programıyla analiz, betimsel analiz, içerik analizi ve kategorisel çözümleme tekniklerine birlikte başvurulmuştur. Nicel verilerin analizi öncesi verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemeye yönelik Shapiro-Wilk testi yapılmıştır. Deney öncesi ve sonrası grupların denkliği bağımsız t testi, grup içi değişimler bağımlı t testleri analizi ile belirlenmiş, sonuçlar etki büyüklüğü verilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda öykü karakteri çözümleme uygulamalarının kullanıldığı Türkçe derslerinin geleneksel yöntemle işlenen Türkçe derslerine göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Deney grubunda gerçekleştirilen uygulamalar sonrasında öğrencilerin, öykü karakteri çözümleme uygulamalarını sevdiği ve öykü karakteri çözümleme uygulamalarının öğrencilerin eleştirel okuma becerilerine olumlu yönde bir etkisi olduğu saptanmıştır. Öykü karakteri çözümleme uygulamalarıyla işlenen Türkçe derslerine ilişkin öğrencilerin olumlu görüşler bildirdiği ve öykü karakterlerine ilişkin farkındalık geliştirdikleri görülmüştür. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak öğrencilerin Türkçe derslerine olan ilgi ve isteklerini arttıran, onların derste daha aktif olmalarını sağlayan, okudukları öykülerdeki karakterlere ilişkin farkındalık geliştirmelerine neden olan ve eleştirel okuma becerilerinde olumlu etkiye sahip olan bu ve geliştirilecek benzeri uygulamaların eğitim sürecine dâhil edilmesi önerilmiştir.