Bazı Yeni Schiff Bazları ve Benzimidazoller ile Co(II), Ni(II), Cu(II), Zn(II) ve Pd(II) Kompekslerinin Sentezi ve Yapılarının İncelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Dildora Pardaeva

Danışman: Aydın Tavman

Özet:

Azot içeren heterosiklik bileşikler, fizyolojik olarak aktif maddelerin sentezinde önemli bir rol oynayan biyokimyasal yapılardır. Anorganik kimya araştırmacıları için, model sistemleri kullanarak biyolojik olarak önemli çeşitli reaksiyonları incelemek ilgi çekici çalışma alanıdır. Schiff bazları, benzimidazol türevleri ve benzeri bileşikler, kimya ve tıp alanlarında önemli rol oynamaktadır. Özellikle, benzimidazol türevleri tıbbi kimyada ayrıcalıklı yapılar arasındadır ve geniş biyolojik aktiviteleri nedeniyle ilaç keşif ve geliştirmede sıkça kullanılmaktadır. Bu tür bileşiklerin geniş farmakolojik özellikleri, onları potansiyel ilaç adayları haline getirir ve çeşitli hastalıkların tedavisinde önemli rol oynamalarını sağlar. Örneğin, benzimidazol türevleri antimikrobiyal, antiviral, antitümöral ve anti-inflamatuar aktiviteler gösterebilirler. Ayrıca, Schiff bazları ve benzimidazol türevleri, nörodejeneratif hastalıklar gibi çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde de potansiyel olarak kullanılabilirler.

Benzimidazol türevleri ve Schiff bazları, kompleks oluşturma özelliklerini incelemek için potansiyel ligandlardır. Bu bileşiklerin çeşitli hetero atomları ve fonksiyonel grupları içermesi, geçiş metalleri ile çeşitli kompleksler oluşturabilmelerini sağlar. Ayrıca, bu bileşiklerin farklı tautomerik formları da kompleks oluşumunu etkileyebilir ve çeşitli metal iyonları ile farklı koordinasyon yapılarına sahip kompleksler oluşturabilirler. Bu özellikler, metal komplekslerinin sentezi, yapısal analizi ve potansiyel uygulamalarının araştırılmasında önemli bir role sahiptir.

Bu doktora tezinde, tersiyer butil, klor, metoksi gibi sübstitüentler içeren yeni Schiff bazları ve benzimidazolilfenol bileşiklerinin bilinen sentez metotlarıyla elde edilmesi ve bunların Co(II), Ni(II), Cu(II), Zn(II) ve Pd(II) iyonları ile reaksiyona sokulmak suretiyle komplekslerinin elde edilmesi ve elde edilen kompleks bileşiklerin yapılarının ve çeşitli özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda beş adet yeni Schiff bazı ve benzimidazolilfenol bileşiği ve bu bileşiklerin (ligand) metal tuzlarıyla oluşturdukları40adet kompleks bileşik elde edilmiştir.

Bu çalışma kapsamında, çeşitli ligandlar ve bunların metal tuzları ile oluşturduğu kompleks bileşiklerin karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Schiff bazlarıH₂SB¹, H₂SB², H₂SB³, H₂SB⁴, HSB⁵ ve benzimidazol türevleri HBz¹, HBz², HBz³ ligandları kullanılmıştır. Bu ligandlar, metal tuzları ile 1:1 ve 2:1 oranlarında reaksiyona girmişlerdir. Çalışmada, elde edilen bileşiklerin elementel analizi, FTIR, NMR, UV-görünür spektroskopisi, kütle spektrometrisi (MS) analizleri, molar iletkenlik ve magnetik moment ölçümleri yapılmıştır.Elde edilen veriler, ligandların yapısal özelliklerini ve bileşiklerin kimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Özellikle, elementel analiz ile bileşiklerin elementel bileşimi doğrulanmış, FTIR ve NMR spektroskopisi ile ligandların ve bileşiklerin yapısal özellikleri incelenmiştir. Ayrıca, tek kristal X-ışını kristalografisi analizi kullanılarak H₂SB¹, H₂SB², H₂SB⁴ ve HSB⁵ ligandlarının kristal yapıları belirlenmiştir. Bu kapsamlı analizler, elde edilen ligand ve bileşiklerin kimyasal özelliklerinin derinlemesine anlaşılmasına katkı sağlamıştır.Çalışmada elde edilen ligand ve komplekslerin antibakteriyel, antifungal ve antiviral aktiviteleri de test edilerek sübstitüentler ve metal iyonlarının bu özellikleri nasıl etkilediği incelenmiştir.