Medyada yer alan çocuk ihmal ve istismar haberlerinin aile ve toplumsal ilişkilere yansımaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gonca Dağ
Danışman: Fatih Kucur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, medyada yer alan çocuk ihmal ve istismarı haberlerinin ebeveynlerin farkındalıkları, duygusal tepkileri ve dijital ebeveynlik uygulamalarındaki yansımaları ile bu yansımaların aile ve toplumsal ilişkilerdeki izdüşümlerini çok boyutlu olarak incelemeyi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, medya içeriklerinin aile ve toplumsal ilişkilere etkilerini araştırmak üzere karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Veri toplama süreci sıralı açıklayıcı karma desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nicel boyutta tanımlayıcı-ilişkisel desen uygulanmış, medya içeriklerinin aile içi ilişkiler ve toplumsal etkileşimler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Nitel aşamada ise fenomenolojik desen tercih edilmiştir. Araştırma grubu, 3-11 yaş arası çocuklara sahip ebeveynlerden oluşmakta olup, örneklem gönüllü katılımcılardan meydana gelmiştir. Nicel çalışma 507 kişiyle yürütülmüş, veriler SPSS-27 programıyla analiz edilmiştir. Sosyodemografik veriler için frekans tabloları oluşturulmuş; bağımsız örneklem t-testi, One-Way ANOVA ve Kruskal Wallis-H analizleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir. Nitel araştırmada ise 10 kadın ve 10 erkek olmak üzere toplam 20 kişiyle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, MAXQDA 2024 programı ile kodlanarak analiz edilmiştir. Nicel bulgular, çocuk istismarı farkındalık düzeylerinin özellikle eğitim, ebeveyn cinsiyeti, gelir durumu, çocuk yaşı ve yaşanılan yer demografik değişkenlerle anlamlı ilişkiler taşıdığını göstermiştir. Ancak ebeveyn yaşı, çocuk cinsiyeti ve aile yapısı gibi bazı değişkenlerin farkındalık üzerinde belirgin etkisi bulunmamıştır. Nitel bulgular, dijital ebeveynliğin toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda farklılaştığını ve dijital çağın ebeveynlik pratiklerinin sadece teknik değil, toplumsal, duygusal ve kültürel boyutları olan çok katmanlı bir yapı olduğunu ortaya koymuştur. Haberleri sık izleyen bireylerde istismar farkındalığının azaldığı ve felaket haberlerini görmezden gelme eğiliminin arttığı, medyanın savunma mekanizmalarını tetikleyebildiği görülmüştür. Ayrıca ebeveynlik stratejilerinin çocuğun yaşına göre değiştiği ve gelişim ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendiği belirlenmiştir. Dijital içeriklerin çocuk davranışları üzerindeki etkileri yaşa göre farklılık göstermekte ve ebeveynlerin bu doğrultuda müdahale stratejileri geliştirmeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, dijital ebeveynlik ve medya farkındalığının yalnızca teknolojik yeterlilikle açıklanamayacağı; sosyo-demografik değişkenler, toplumsal cinsiyet rolleri, duygusal tepkisellik, kültürel normlar, medya kullanım alışkanlıkları ve ebeveynlik uygulamaları üzerindeki etkiler gibi çok katmanlı dinamiklerle şekillendiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca, medyada yer alan çocuk ihmal ve istismarı haberlerinin, aile içi iletişimde koruyucu ve denetleyici tutumları artırdığı; bu durumun aile yapısında güvenlik odaklı yaklaşımların güçlenmesine ve toplumsal ilişkilerde medya içeriklerine karşı daha temkinli ve eleştirel bir bakış açısının gelişmesine yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır.