Güçlendirici ve dönüşümcü liderliğin iş biçimlendirme ve iş performansına karşılaştırmalı etkisi

Bu araştırma, güçlendirici ve dönüşümcü liderliğin hemşirelerin iş biçimlendirme ve iş performansına karşılaştırmalı etkisini belirlemek ve bu etkide iş biçimlendirmenin aracı rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Kesitsel, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımdaki araştırmanın çalışma evrenini; İstanbul'da faaliyet gösteren Sağlık Bakanlığına bağlı iki devlet, iki eğitim ve araştırma hastanesi ile bir kamu üniversite hastanesinde çalışan hemşireler ve bu hemşirelerin birinci düzey hemşire yöneticileri oluşturdu. Çalışmanın örneklemini, gelişigüzel örneklem yöntemi ile ulaşılan 574 hemşire ve bu hemşirelerin birinci düzey yöneticileri olan 49 hemşire yönetici oluşturdu. Çalışmanın verileri 15.12.2024- 30.03.2025 tarihleri arasında hemşirelerden "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Güçlendirici Liderlik Ölçeği", "Dönüştürücü Liderlik Ölçeği" ve "İş Biçimlendirme Ölçeği"; hemşire yöneticilerden ise "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Görev Performansı Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi yanı sıra değişkenler arasındaki ilişki lineer regresyon analizi ile incelendi. İş biçimlendirmenin aracılık rolü yapısal eşitlik modellemesi ile test edildi. İki liderlik arasındaki karşılaştırmalı etki Steiger'in Z testi ile incelendi. Hemşirelerin güçlendirici liderlik ve dönüşümcü liderlik algıları ile iş biçimlendirme toplam puan ortalaması orta düzeyde, hemşire yöneticiler tarafından değerlendirilen görev performansı puan ortalaması ise yüksek düzeyde saptandı. Güçlendirici liderlik ile iş biçimlendirme ve iş performansı puan ortalamaları arasında pozitif ve anlamlı korelasyonlar saptandı. Benzer şekilde dönüşümcü liderlik ile iş biçimlendirme ve iş performansı puan ortalamaları arasında da pozitif ve anlamlı korelasyonlar belirlendi. Hem güçlendirici liderliğin iş performansı üzerindeki etkisinde (β=0,062, [0,038-0,088]) hem de dönüşümcü liderliğin iş performansı üzerindeki etkisinde (β=0,041, [0,017-0,063]) iş biçimlendirmenin kısmi aracılık rolü belirlendi. Dönüşümcü liderliğin iş biçimlendirme (r=0,458) ve iş performansına (r=0,334) etkisinin, güçlendirici liderliğin iş biçimlendirme (r=0,342) ve iş performansına (r=0,228) etkisinden anlamlı düzeyde daha yüksek düzeyde olduğu saptandı (sırasıyla z=3,475, p <0,001; z=2.996, p < 0,001) Bu araştırma sonuçları, güçlendirici ve dönüşümcü liderliğin hemşirelerin iş biçimlendirme ve iş performansına anlamlı etkisini, bu ilişkilerde dönüşümcü liderliğin etkisinin güçlendirici liderliğin etkisinden daha güçlü olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, güçlendirici ve dönüşümcü liderliğin etkisini karşılaştırarak hemşirelik literatürüne katkı sağlayacağı beklenmektedir. Sonuçların ayrıca, hemşire yöneticilere farklı bir bakış açısı kazandırarak liderlik davranışlarına yön vereceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelime: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Güçlendirici liderlik = Empowering leadership ; İş performansı = Job performance