Çocuklarda yeme davranışı ve sağlıklı yiyecek seçimine bağlı olarak ağız hijyeninin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Altınbaş Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Seda Ceren Gökçek

Danışman: Sabiha Ceren İlisulu

Özet:

Bu çalışma ile okul çağındaki çocuklarda yeme davranış şekilleri ve sağlıklı yiyecek seçimine bağlı olarak ağız hijyen durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma Aralık 2022- Mayıs 2023 tarihleri arasında Altınbaş Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı Kliniği’ne tedavi amacıyla başvuran 7-9 yaş aralığındaki 225 çocuk hastanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ebeveynlerden yazılı onam alındıktan sonra, çocukların ağız içi muayeneleri yapılmış ve çocuklara Sağlıklı Yeme Öz-Yeterlik Ölçeği (SYÖYÖ-Ç) uygulanmıştır. Ağız hijyen durumlarının değerlendirilmesinde; plak indeksi (Pİ), gingival indeks (Gİ), basitlendirilmiş oral hijyen indeksi (OHI-S), dmft ve DMFT indeksleri kullanılmıştır. Ebeveynler ise sosyodemografik soruları içeren formu ve Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA)’ni yanıtlamışlardır. Çocuklarda yeme davranış anketi; gıda hevesliliği, gıdadan keyif alma, duygusal aşırı yeme, içme tutkusu, tokluk heveslisi, yavaş yeme, duygusal az yeme ve yemek seçiciliğinden oluşan 8 alt ölçeğe sahiptir. Ağız içi muayene, Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi ve Sağlıklı Yeme Öz-Yeterlik Ölçeği sonuçlarından elde edilen çok değişkenli veriler istatistiksel yol analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerin sonucunda, SYÖYÖ-Ç ile plak indeksi, gingival indeks, basitleştirlmiş oral hijyen indeksi, dmfs ve DMFS arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). ÇYDA anketinin alt gruplarından olan duygusal az yeme skorunda artış görüldüğünde dmfs skorunun düşmesi; duygusal aşırı yeme skorundaki artış ile DMFS skorunun artması istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar vermiştir. Tokluk hevesi ile dmfs ve plak indeksi arasında pozitif ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Ayrıca yüksek gelir sahibi ailelerin çocuklarında, orta gelir sahibi ailelerin çocuklarına kıyasla daha yüksek öz yeterlilik ve yemek seçiciliği gözlenirken, daha düşük seviyede gelir sahibi ailelerin çocuklarında duygusal aşırı yeme ve içme tutkusu görülmüştür. Çocuklarda yeme davranışı alt gruplarından hiçbirinin öz-yeterlik ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonucunda, çocuklarda yeme davranış şekilleri ve sağlıklı yeme öz yeterliliklerine bağlı olarak oral hijyen durumlarının değişiklik gösterebildiği görülmüştür. Bu bilgiler, çürüğün çok faktörlü olan etyolojisinin anlaşılmasına katkı sağlayabilmekte ve ağız sağlığına yararlı olan yeme davranış şekilleri ve sağlıklı yeme öz yeterliliğinin gelişmesine teşvik edecek beslenme müdahalelerinin geliştirilmesine yararlı olabilecektir.