ŞIZOFRENI TANILI BIREYLERDE TRANSTEORETIK MODELE TEMELLENDIRILEN PSIKOEĞITIMIN SAĞLIKLI YAŞAM BIÇIMI DAVRANIŞLARINA ETKISI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sercan Mansuroğlu
Danışman: Fatma Yasemin Kutlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şizofreni tanılı bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının kazanılması yaşam kalitesini arttırarak iyilik halinin sürdürülmesine katkı sağlamaktadır. Transteroretik model temelli gerçekleştirilen psikoeğitim ile katılımcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını edinmeleri yolunda onların davranış değişikliklerine yönelik farkındalık kazanmaları, sahip oldukları potansiyelleri ve iç/dış destek kaynaklarının olumlu yönlerini davranışlarına yansıtmaları ve bu davranışlarını sürdürmeleri beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanılı bireylerde transteoretik modele temellendirilen psikoeğitimin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini belirlemektir. Araştırma, deneysel araştırma desenlerinden ön test – son test randomize kontrollü araştırma tipinde gerçekleştirildi. Çalışmanın verileri, 41 girişim 41 kontrol olmak üzere toplam 82 katılımcıdan oluşturuldu. Veriler, kişisel bilgi formu, davranış değişim aşaması tanılama formu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II ile toplandı. Katılımcılardan girişim grubuna atananlara toplum ruh sağlığı merkezinde uygulanmakta olan rutin faaliyetlerin haricinde 6 modülden oluşan transteoretik modele temellendirilen psikoeğitim uygulandı. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişimde bulunulmadı ve katılımcılar kurumun rutin uygulamalarına devam etti. Her iki gruba uygulamanın öncesi ve bitiminde davranış değişim aşaması tanılama formu ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II uygulandı. Girişim ve kontrol grubunun sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II ve alt boyutları ANCOVA analizine göre düzenlenmiş son test puanları karşılaştırıldığında; ön testler ve diğer ortak (kovaryant) değişkenlerin kontrol altına alınması ile son test ortalama puanları gruplar arasında girişim grubu lehine anlamlı farklılık gösterdi. Girişim grubunun davranış değişimi aşaması durumları ön-test son-test sonuçları McNamer testi ile değerlendirildiğinde; davranış değişim aşamalarından beslenme, fiziksel egzersiz, manevi gelişim ve stres yönetimi arasında anlamlı farklılık saptandı. Sonuç olarak; çalışmada ön testler ve ortak değişkenlerin (kovaryant) etkisi çıkarıldığında, Transteoretik modele temellendirilen sağlıklı yaşam biçimi davranışları psikoeğitim programının şizofreni tanılı bireylerde, fiziksel egzersiz, manevi gelişim ve kişilerarası ilişkiler alt boyutlarında orta düzeyde olacak şekilde, sağlık sorumluluğu, beslenme, stres yönetimi alt boyutları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları toplamında ise büyük etki gösterdiği belirlendi ve davranış değişim aşamalarında ilerleme görüldü. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Transteoretik Model, Sağlıklı Yaşam Biçimi, Davranış Değişikliği, Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşiresi.