Hava aracı iniş takımının analizi ve kontrolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA GENÇ
Danışman: RECEP BURKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, hava aracı iniş takımı sisteminin dış bozucu etkiler altındaki dinamik davranışının modellenmesi ve kontrol performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın temel hedefi, zamana bağlı değişen kuvvetler altında iniş takımı sisteminin kararlılığını koruyabilen kontrolcü yapılarının incelenmesidir. Bu kapsamda geliştirilen iki kütleli modelde, tekerlek ve dikme alt sistemlerinin etkileşimi yay ve sönümleyici elemanlar aracılığıyla tanımlanmıştır. Sisteme, iniş esnasında ortaya çıkan aerodinamik etkileri temsil eden zamana bağlı sönümlü bir dış kuvvet uygulanmıştır. Araştırmada, sistemin kontrolsüz ve kontrolcülü durumları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. PID, adaptif ve adaptif-robust kontrol stratejileri uygulanarak, farklı kontrolcü yapılarının salınım, kararlılık ve pist takibi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Analizler, bilgisayar tabanlı bir simülasyon ortamında gerçekleştirilmiş ve konum, ivme, süspansiyon açıklığı ile dinamik tekerlek yükü gibi temel parametreler incelenmiştir. Elde edilen bulgular, kontrolcülerin sistemin dış bozucular karşısındaki dayanıklılığını artırdığını, titreşimleri bastırdığını ve pist profilini daha yüksek doğrulukla takip edebildiğini göstermektedir. Özellikle adaptif ve adaptif-robust kontrol yapılarının, değişken parametreler altında kararlılığı koruma ve dış etkileri dengeleme açısından daha başarılı sonuçlar sunduğu belirlenmiştir. Çalışma, zamana bağlı dış kuvvet tanımı ve kapsamlı kontrolcü karşılaştırmalarıyla literatürdeki sabit kuvvetli modellere kıyasla daha gerçekçi bir yaklaşım sunmaktadır. Bu yönüyle, geliştirilen modelin hem akademik araştırmalar hem de mühendislik uygulamaları açısından kullanılabilir bir referans altyapı oluşturduğu değerlendirilmektedir.