Okuduğunu anlama becerilerini geliştirmede derinlemesine okuma stratejisinin etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM GÜÇLÜER
Danışman: Muhammet Baştuğ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin, okuma yaparken "Derinlemesine Okuma Stratejisi" kullanmalarının okuduğunu anlamaya etkisi incelenmiştir. Derinlemesine okuma stratejisinin okuduğunu anlamaya etkisi incelenirken, bilgilendirici ve hikâye edici metinlerdeki etkisi de ayrı ayrı ele alınmıştır. Aynı zamanda strateji hakkında öğrenci görüşleri alınmış ve araştırmacı gözlemleri yapılarak yorumlanmıştır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, alt ve orta düzeyde sosyoekonomik düzeye sahip olan toplam 30 ilkokul 3. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, nicel verileri toplarken ön test-son testten; nitel verileri toplarken ise görüşme, doküman inceleme ve araştırmacı günlüğü araçlarından yararlanılmıştır. Toplanan nicel veriler, SPSS programı ile analiz edilmiştir. Aynı grup içerisindeki metin türüne göre ön test-son test karşılaştırılmalarında "Bağımlı Örneklem t-testi" uygulanmıştır. Verilerin dağılımını incelemek için normal dağılım analizlerinden Shapiro-Wilks analizi uygulanmıştır. Elde edilen nitel veriler ise içerik analizi tekniği ile analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, derinlemesine okuma stratejisinin ilkokul 3. sınıf öğrencilerin okuduğunu anlama düzeylerine olumlu etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca Derinlemesine Okuma stratejisinin, bilgilendirici ve hikâye edici metinler üzerindeki etkisinin olumlu olduğu görülmüştür. Verilerin etki büyüklüğüne baktığımızda, öğrencilerin bilgilendirici metinlerdeki okuduğunu anlama seviyelerinde hikâye edici metin türüne göre daha anlamlı bir artış görülmüştür. Öğrenci metinleri ve araştırmacı günlüğü incelendiğinde, öğrencilerin bilgilendirici metinler üzerinde daha çok sembol kullandıkları ve tekrar okuma yaptıkları gözlemlenmiştir. Bunun üzerine teknolojik, bilimsel ve bilinmeyen kavramlar içeren bilgilendirici metinlerde öğrencilerin derinlemesine okuma stratejisine daha çok ihtiyaç duyabileceği ve gerekli olabileceği sonucuna varılmıştır. Araştırmada yapılan görüşmeler sonucunda, stratejinin öğrencilerin okuma motivasyonunu arttırdığı ve okurken strateji kullanmaktan hoşlandıkları sonucuna varılmıştır. Strateji öğretimi ve uygulama aşamasında çeşitli zorluklarla karşılaşılmış ve uygulayıcının planlamasını iyi yapması gerektiğine karar verilmiştir. Öğrencilerin strateji uygulama sürecinde özellikle metin konusu bulma, yazarın amacını bulma, sembol kullanımı vb. konularında gerektiğinde uygulayıcıdan destek alabileceğinin gerekli olduğu görülmüştür. Araştırmanın bir başka sonucu ise, sürecin sonunda, sayıları az da olsa stratejiyi verimli bir şekilde kullanamayan öğrencilerin olduğu görülmüştür. Bunun sebeplerinin akıcı okumayı kazanamama, kelime dağarcığının sınırlı olması ve okumaya motive olamama gibi sebeplerin olabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: okuma, okuduğunu anlama, okuduğunu anlama stratejileri, Derinlemesine Okuma.