Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ezgi Selen Tilav
Danışman: Sezar Gülbaz
Özet:
Barajlar su ve enerji ihtiyacının temin edilmesinde ve yerleşim alanlarının sel baskınlarına karşı korunmasında büyük öneme sahip mühendislik yapılarıdır. Sağladığı birçok fayda olmasına rağmen bu yapılarda oluşan hasarların barajın mansabında yer alan yerleşim alanları için ciddi oranda risk oluşturduğu ve taşkın dalgalarının felaketlere sebep olduğu bilinmektedir. Baraj yapılarının büyüklüğüyle orantılı olarak tuttukları su miktarının fazlalığı dikkate alındığında, bu riskin çok ciddi boyutta olduğu öngörülmektedir. Ayrıca ülkemizde her geçen gün artan barajlar, eskimekte olan mevcut barajlarımız ve barajların mansabında artan yerleşim alanları baraj yıkılmasına maruz kalma riskini de artırmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında seçilen bir baraj mansabında baraj yıkılma simülasyonu yapılmış ve böylece taşkın dalgasının etkiyeceği alanlar belirlenmiştir. Böylece, yetkili kurumlar tarafından önlem alınması gereken alanların tespit edilmesine, baraj yıkılması sonucu oluşacak felaketlerin önlenmesine veya azaltılmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak, İstanbul'da yer alan ve mansabında yoğun yerleşim alanı bulunan Darlık Barajı seçilmiştir. Darlık Barajına ait yıkılma analizleri HEC-RAS programı kullanılarak oluşturulmuştur. Baraj gediklenme senaryosuna uygun olarak gediklenme parametreleri HEC-RAS programına tanımlanmış ve baraj yıkılması taşkın (BYT) analizi 2 boyutlu(2D) olarak yapılmıştır. Çalışma kapsamında olası baraj yıkılması durumunda meydana gelecek taşkın debisi, su hızı ve su derinliği hesaplanmıştır. Taşkın yayılım, derinlik ve hız haritaları elde edilmiştir. Taşkın yayılım alanları incelenerek taşkın tehlike haritaları çıkarılmış ve oluşması muhtemel taşkın dalgasının tehlike boyutu belirlenmiştir. Son olarak ise taşkın yayılım alanında kalan binalarda zarar hesabı yapılmış, zarar yüzdesi ve risk haritaları elde edilmiştir.